Lần đầu bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất, bạn đi theo trình tự: chuẩn bị hộ chiếu còn hạn và thị thực (nếu nước đến yêu cầu) từ trước; đến nhà ga quốc tế, làm thủ tục với hãng và gửi hành lý; qua kiểm soát xuất cảnh của công an cửa khẩu; qua kiểm tra an ninh; vào khu cách ly và ra cửa lên tàu bay. Hàng hoá, ngoại tệ, vàng mang theo vượt mức quy định phải khai báo hải quan.
Mỗi bước có những quy định cụ thể về thời hạn hộ chiếu, điều kiện thị thực, mức ngoại tệ phải khai báo, loại hàng hạn chế, và chúng thay đổi theo thời gian, theo nước đến. Bài này giải thích nguyên lý và trình tự để bạn biết mình sẽ gặp gì; con số và điều kiện cụ thể hãy lấy từ cơ quan xuất nhập cảnh, cơ quan hải quan, đại sứ quán nước đến và hãng bay.
Chuẩn bị từ nhiều tuần trước
Hộ chiếu là giấy tờ bắt buộc. Nhiều nước yêu cầu hộ chiếu còn hạn một khoảng thời gian tối thiểu tính từ ngày nhập cảnh, thường vài tháng. Nếu hộ chiếu sắp hết hạn, làm mới trước khi đặt vé. Kiểm tra tên trên vé khớp với tên trên hộ chiếu, đúng thứ tự, không dấu theo cách viết trên hộ chiếu.
Thị thực: mỗi nước có chính sách riêng với công dân Việt Nam. Có nước miễn thị thực trong một số ngày, có nước cấp thị thực điện tử, có nước yêu cầu xin thị thực ở đại sứ quán. Thông tin này phải lấy từ nguồn chính thức của nước đến hoặc của cơ quan đại diện của họ, vì chính sách thay đổi. Hãng bay có thể từ chối cho lên tàu bay nếu bạn không đủ điều kiện nhập cảnh nước đến.
Ngoài hộ chiếu và thị thực, một số chuyến đi cần thêm: vé khứ hồi hoặc vé đi tiếp, xác nhận chỗ ở, bảo hiểm du lịch, giấy tờ chứng minh tài chính, giấy mời. Mang theo bản in và bản lưu trên điện thoại.
Với người lần đầu đi, hãy dành thời gian đọc kỹ điều kiện vé: hành lý, đổi vé, hoàn vé. Vé quốc tế giá rẻ thường có điều kiện chặt hơn vé nội địa mà người đi quen.
Đến nhà ga quốc tế và làm thủ tục với hãng
Chuyến quốc tế làm thủ tục ở nhà ga quốc tế, không phải nhà ga quốc nội. Trong khu nhà ga phía đường Trường Sơn, hai nhà ga nằm gần nhau; đặt xe nhớ chọn đúng nhà ga quốc tế, tầng ga đi. Các hãng thường khuyến nghị có mặt sớm hơn với chuyến quốc tế so với chuyến nội địa; hãy lấy con số trên thông tin của hãng.
Ở quầy, nhân viên của hãng kiểm tra hộ chiếu, thị thực, đôi khi hỏi về giấy tờ đi kèm theo yêu cầu của nước đến. Bạn gửi hành lý ký gửi, nhận thẻ lên tàu bay. Nếu nối chuyến, hỏi rõ hành lý có được chuyển thẳng đến điểm cuối không, và ở sân bay nối chuyến bạn phải làm gì.
Một số hãng cho làm thủ tục trực tuyến với chuyến quốc tế, nhưng hành khách vẫn thường phải đến quầy để kiểm tra giấy tờ. Đừng nghĩ làm trực tuyến rồi thì được đến muộn.
Kiểm soát xuất cảnh: công an cửa khẩu
Sau quầy hãng, bạn đến khu kiểm soát xuất cảnh. Nhân viên công an cửa khẩu kiểm tra hộ chiếu, thẻ lên tàu bay, đối chiếu thông tin, đóng dấu hoặc ghi nhận xuất cảnh theo quy trình hiện hành. Đây là thủ tục bắt buộc với mọi hành khách rời Việt Nam.
Tại một số sân bay lớn có cổng kiểm soát tự động cho công dân Việt Nam đủ điều kiện, dùng hộ chiếu hoặc giấy tờ có gắn chip theo quy định. Nếu có và bạn đủ điều kiện, làm theo hướng dẫn trên màn hình và của nhân viên. Nếu không chắc, chọn hàng kiểm soát thông thường. Hàng nào cũng dẫn tới cùng một kết quả; chọn hàng quen thuộc với người đi lần đầu đỡ lúng túng hơn là thử một quy trình mới khi đang vội.
Ở khu này, giữ trật tự, không dùng điện thoại chụp ảnh, trả lời ngắn gọn khi được hỏi. Nếu có vấn đề về giấy tờ, nhân viên sẽ hướng dẫn; đừng tranh cãi, hãy hỏi rõ cần bổ sung gì.
Hải quan: khi nào phải khai báo
Phần lớn hành khách mang hành lý cá nhân thông thường không phải khai báo hải quan và đi qua lối không khai báo. Nhưng nếu mang ngoại tệ, tiền Việt Nam, vàng vượt mức quy định, hàng hoá vượt tiêu chuẩn hành lý miễn thuế, hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành, hoặc hàng tạm xuất để tái nhập (như thiết bị chuyên dụng mang đi làm việc rồi mang về), bạn phải khai báo với hải quan.
Mức ngoại tệ, vàng phải khai báo và danh mục hàng hạn chế được quy định trong văn bản pháp luật và có thể thay đổi. Hãy tra trên trang chính thức của cơ quan hải quan trước khi đi. Không khai báo khi thuộc diện phải khai có thể bị xử lý, tịch thu.
Lưu ý ở chiều ngược lại: khi nhập cảnh nước đến, bạn chịu quy định hải quan và kiểm dịch của nước đó. Nhiều nước rất nghiêm với thực phẩm, thuốc, hàng có nguồn gốc động thực vật. Đồ mang từ Việt Nam đi phải hợp quy định của cả hai đầu.
Kiểm tra an ninh và khu cách ly
Kiểm tra an ninh ở chuyến quốc tế tương tự chuyến nội địa nhưng thường chặt hơn về chất lỏng: theo quy định phổ biến, chất lỏng, gel, xịt mang lên khoang khách phải đựng trong chai lọ nhỏ, gom vào túi trong suốt, với giới hạn dung tích. Kiểm tra quy định mới nhất trước khi đi để khỏi phải bỏ lại đồ ở máy soi.
Qua an ninh, bạn vào khu cách ly: khu dành cho hành khách đã làm xong thủ tục xuất cảnh, có cửa hàng miễn thuế, quán ăn, ghế chờ. Người đưa tiễn không vào được khu này. Từ đây, bạn đi đến cửa ra tàu bay ghi trên thẻ.
Hàng mua ở cửa hàng miễn thuế trong khu cách ly phải tuân theo quy định về hành lý và hải quan của nước đến, và nếu bạn nối chuyến ở sân bay khác, chất lỏng mua ở đây có thể phải qua soi lại theo quy định nơi nối chuyến. Hỏi kỹ trước khi mua.
Trình tự tóm gọn trong ngày bay
Để dễ nhớ, đây là thứ tự bạn đi qua trong nhà ga quốc tế:
- Đến nhà ga quốc tế, tầng ga đi, sớm theo khuyến nghị của hãng.
- Tìm quầy làm thủ tục của hãng trên bảng thông tin, làm thủ tục, gửi hành lý, nhận thẻ lên tàu bay.
- Khai báo hải quan nếu thuộc diện phải khai (ngoại tệ, vàng, hàng hoá vượt mức, hàng tạm xuất).
- Qua kiểm soát xuất cảnh của công an cửa khẩu.
- Qua kiểm tra an ninh với hành lý xách tay.
- Vào khu cách ly, đến cửa ra tàu bay, theo dõi thông báo đổi cửa.
- Lên tàu bay theo giờ ghi trên thẻ và hướng dẫn của nhân viên.
Thứ tự một số bước có thể khác tuỳ cách bố trí nhà ga trong từng giai đoạn. Đi theo biển chỉ dẫn và hướng dẫn của nhân viên tại chỗ.
Lưu ý cho người đi lao động, du học, thăm thân
Người đi lao động theo hợp đồng nên mang đầy đủ hồ sơ do doanh nghiệp đưa người đi làm việc cung cấp, giữ bản sao ở nhà, và nắm rõ đầu mối liên hệ ở nước đến. Không giao hộ chiếu cho người không rõ danh tính ở sân bay.
Người đi du học mang giấy nhập học, giấy tờ tài chính, hồ sơ sức khoẻ theo yêu cầu, và địa chỉ chỗ ở đầu tiên. Người đi thăm thân mang giấy mời, thông tin liên lạc của người thân. Nhân viên nhập cảnh nước đến có thể hỏi về mục đích chuyến đi, chỗ ở, thời gian lưu trú; trả lời trung thực, ngắn gọn.
Với gia đình ở Tân Sơn Hòa, tiễn người thân đi xa từ nhà ga quốc tế ngay trong phường là chuyện quen. Hãy tiễn đến lối vào khu kiểm soát, nhắc người đi giữ hộ chiếu, thẻ lên tàu bay ở chỗ dễ lấy, và hẹn giờ gọi điện khi đến nơi.
Khi về nước: nhập cảnh ở Tân Sơn Nhất
Chiều về, sau khi hạ cánh, bạn theo biển chỉ dẫn đến khu kiểm soát nhập cảnh. Công dân Việt Nam và người nước ngoài thường xếp các hàng khác nhau; nếu có cổng kiểm soát tự động cho công dân đủ điều kiện, bạn có thể dùng. Xuất trình hộ chiếu, làm theo hướng dẫn của nhân viên công an cửa khẩu.
Sau nhập cảnh là khu nhận hành lý. Tìm băng chuyền theo số hiệu chuyến bay trên bảng thông tin. Nếu hành lý không ra hoặc bị hư hỏng, báo ngay tại quầy hành lý của hãng trong khu này, trước khi đi tiếp. Tiếp theo là khu hải quan: nếu mang hàng hoá vượt tiêu chuẩn miễn thuế, ngoại tệ, vàng vượt mức hoặc hàng thuộc diện phải khai báo, đi lối khai báo; nếu không, đi lối không khai báo. Hành lý có thể được soi chiếu ở khâu này.
Ra khỏi khu hải quan là khu ga đến, nơi người nhà chờ đón. Nếu bạn ở Tân Sơn Hòa, quãng đường về nhà rất ngắn; nhưng sau chuyến bay dài, nên nhờ người nhà đón hoặc gọi xe ở điểm đón quy định thay vì tự kéo hành lý đi bộ ra đường lớn.
Tiền, điện thoại và liên lạc khi ra nước ngoài lần đầu
Người đi lần đầu thường lúng túng với ba việc nhỏ: tiền, điện thoại, liên lạc. Về tiền, mang một ít tiền mặt của nước đến cho những chi tiêu đầu tiên, phần còn lại dùng thẻ thanh toán quốc tế nếu có; hỏi ngân hàng trước về việc kích hoạt thẻ dùng ở nước ngoài. Đổi ngoại tệ ở nơi được phép theo quy định, và nhớ giới hạn mang ngoại tệ phải khai báo.
Về điện thoại, kiểm tra trước với nhà mạng về chuyển vùng quốc tế, hoặc chuẩn bị mua sim, gói dữ liệu ở nước đến. Lưu sẵn trên điện thoại các thông tin quan trọng: địa chỉ chỗ ở, số liên lạc của người đón, bản chụp hộ chiếu và thị thực, để dùng được cả khi không có mạng.
Về liên lạc, hẹn với gia đình một khung giờ gọi điện báo đã đến nơi, tính chênh lệch múi giờ. Nếu người nhà ở Tân Sơn Hòa, họ thường theo dõi được chuyến bay về qua ứng dụng và ra đón đúng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Hộ chiếu cần còn hạn bao lâu để bay quốc tế?
Tuỳ quy định của nước đến; nhiều nước yêu cầu hộ chiếu còn hạn một số tháng tối thiểu tính từ ngày nhập cảnh. Kiểm tra trên nguồn chính thức của nước đến hoặc hỏi hãng bay trước khi đặt vé.
Mang bao nhiêu ngoại tệ thì phải khai báo?
Mức phải khai báo được quy định trong văn bản pháp luật về quản lý ngoại hối và hải quan, có thể thay đổi. Tra trên trang chính thức của cơ quan hải quan trước khi đi. Không khai báo khi thuộc diện phải khai có thể bị xử lý.
Ai được dùng cổng kiểm soát tự động?
Công dân Việt Nam đủ điều kiện theo quy định hiện hành, dùng giấy tờ có gắn chip phù hợp. Điều kiện cụ thể có thể thay đổi; nếu không chắc, chọn hàng kiểm soát thông thường hoặc hỏi nhân viên tại chỗ.
Người đưa tiễn có vào được khu cách ly không?
Không. Khu cách ly chỉ dành cho hành khách đã qua kiểm soát xuất cảnh và an ninh. Người đưa tiễn chia tay ở khu làm thủ tục hoặc trước lối vào khu kiểm soát.
Có cần in vé máy bay không?
Thường không bắt buộc, nhưng với chuyến quốc tế, nên mang bản in hoặc bản lưu xác nhận đặt chỗ, vé chiều về hoặc vé đi tiếp, vì hãng hoặc nhân viên nhập cảnh nước đến có thể hỏi. Bản in hữu ích khi điện thoại hết pin.
Bị từ chối cho lên tàu bay vì thiếu giấy tờ thì sao?
Hãng có quyền từ chối nếu hành khách không đủ điều kiện nhập cảnh nước đến. Khi đó bạn phải bổ sung giấy tờ và làm việc với hãng về đổi chuyến theo điều kiện vé. Đây là lý do cần kiểm tra kỹ yêu cầu nhập cảnh từ trước.