Chi phí sinh hoạt ở phường Tân Sơn Hòa phụ thuộc chủ yếu vào ba khoản lớn: nhà ở (thuê hay sở hữu, nhà trong hẻm hay căn hộ), ăn uống (nấu ở nhà hay ăn ngoài), và đi lại; sau đó mới đến điện nước, con cái, y tế và các khoản phát sinh. Vì mỗi gia đình một kiểu, con số trung bình đọc trên mạng ít khi dùng được. Cách đúng là tự liệt kê các khoản theo thói quen nhà mình rồi cộng lại.
Bài này không đưa giá thuê nhà, giá thực phẩm hay mức lương thật, vì chúng thay đổi theo thời gian và theo từng chỗ. Thay vào đó là khung các khoản cấu thành, những yếu tố làm chi phí ở khu cửa ngõ sân bay cao hay thấp hơn chỗ khác, và một ví dụ giả định về cách lập ngân sách tháng để người mới chuyển về tự áp vào trường hợp của mình.
Vị trí gần sân bay ảnh hưởng đến chi phí thế nào
Khu Tân Bình cũ gần sân bay và gần trung tâm có nhu cầu thuê nhà lớn từ người làm ở sân bay, nhân viên văn phòng, sinh viên. Vì vậy, chi phí nhà ở thường cao hơn các vùng ven thành phố. Trong cùng phường, nhà mặt tiền, căn hộ dịch vụ đầy đủ tiện nghi có mức khác hẳn phòng trong hẻm sâu, nhà cũ, phòng không cửa sổ.
Ăn uống quanh khu sân bay có hai mặt. Hàng quán phục vụ khách bay ở sát nhà ga thường đắt hơn, nhưng đi sâu vào khu dân cư thì có đủ lựa chọn bình dân, cơm phần, chợ sáng. Người mới hay tốn tiền vì ăn ở những chỗ tiện nhất trên đường đi, thay vì tìm chỗ quen trong khu mình ở.
Đi lại là khoản có thể thấp nếu chỗ làm gần, chẳng hạn làm ở sân bay mà ở ngay trong phường. Ngược lại, nếu ngày nào cũng đi xa qua những trục hay kẹt, chi phí xăng, xe công nghệ, gửi xe và cả thời gian mất trên đường cộng lại không nhỏ. Khi so sánh chỗ ở, nên cộng cả chi phí đi lại, không chỉ nhìn tiền nhà.
Chi phí của người làm ca
Người làm việc theo ca ở sân bay có những khoản riêng: ăn đêm, đi lại lúc không có xe buýt, chi phí cho giấc ngủ như rèm cản sáng, nút bịt tai, máy lạnh chạy ban ngày. Những khoản này nhỏ từng lần nhưng đều đặn. Khi lập ngân sách, nên tách thành một nhóm riêng để thấy rõ, thay vì để chúng lẫn vào mục ăn uống hay đi lại.
Các khoản cấu thành chi phí một tháng
Bảng liệt kê các nhóm chi thường gặp của một hộ gia đình ở khu đô thị, kèm yếu tố làm khoản đó tăng hay giảm. Không có con số, vì mỗi nhà khác nhau.
| Nhóm chi | Gồm những gì | Yếu tố làm thay đổi |
|---|---|---|
| Nhà ở | Tiền thuê hoặc trả góp, phí quản lý, sửa chữa | Vị trí, loại nhà, diện tích, mặt tiền hay trong hẻm |
| Điện, nước, mạng | Hoá đơn điện, nước, internet, điện thoại | Máy lạnh, số người, giá điện của chủ trọ hay giá theo hoá đơn |
| Ăn uống | Đi chợ, siêu thị, ăn ngoài, cà phê | Nấu ở nhà hay ăn ngoài, số bữa ăn ngoài mỗi tuần |
| Đi lại | Xăng, bảo dưỡng xe, gửi xe, xe công nghệ | Khoảng cách tới chỗ làm, giờ đi, phương tiện |
| Con cái | Học phí, bán trú, học thêm, đồ dùng, đưa đón | Trường công hay tư, số con, các khoản ngoài giờ |
| Sức khoẻ | Bảo hiểm y tế, khám bệnh, thuốc | Tuổi tác, bệnh nền, khám định kỳ |
| Gia đình, xã giao | Hiếu hỉ, quà, gửi về quê | Phong tục gia đình, mùa cưới, dịp lễ Tết |
| Dự phòng | Quỹ khẩn cấp, tiết kiệm | Mục tiêu tài chính của từng nhà |
Khi lập bảng cho gia đình mình, hãy dùng chính các hoá đơn, sao kê của ba tháng gần nhất để điền, thay vì ước lượng theo cảm giác. Hầu hết mọi người đánh giá thấp khoản ăn ngoài và khoản mua lặt vặt.
Ví dụ giả định: lập ngân sách tháng cho một gia đình trẻ
Để minh hoạ cách làm, hãy hình dung một gia đình giả định: hai vợ chồng, một con nhỏ đi mẫu giáo, chồng làm ca ở sân bay, vợ làm văn phòng trên một trục gần phường, thuê nhà trong hẻm. Đây là ví dụ giả định, mọi con số đều để minh hoạ, không phản ánh giá thật.
Giả sử tổng thu nhập hằng tháng là 100 đơn vị. Bước một, trừ các khoản cố định: tiền nhà 30 đơn vị, điện nước mạng 6, học phí và bán trú của con 10, bảo hiểm và khám định kỳ 3. Còn lại 51 đơn vị. Bước hai, đặt mức cho các khoản biến đổi: ăn uống 22, đi lại 6, xã giao và gửi quê 5. Còn lại 18. Bước ba, giữ cố định 10 đơn vị cho tiết kiệm và quỹ dự phòng, 8 cho các khoản lặt vặt và giải trí.
Điều quan trọng của ví dụ không phải là tỉ lệ, mà là thứ tự: trả khoản cố định trước, để riêng phần tiết kiệm ngay đầu tháng, rồi mới tiêu phần còn lại. Nếu cộng các khoản cố định đã vượt quá nửa thu nhập, có lẽ chỗ ở hay trường của con đang quá sức, và đây là lúc cân nhắc lại thay vì cắt giảm ăn uống đến mức ảnh hưởng sức khoẻ.
Ví dụ giả định thứ hai: một người độc thân thuê phòng
Hình dung một nhân viên trẻ giả định, làm ở một công ty dịch vụ gần sân bay, thuê một phòng trong hẻm. Nếu coi thu nhập tháng là 100 đơn vị, các khoản cố định có thể gồm tiền phòng 30, điện nước mạng 5, gửi về quê 10. Phần biến đổi gồm ăn uống 25, đi lại 4, điện thoại và lặt vặt 6. Phần còn lại 20 đơn vị chia cho tiết kiệm và học thêm một kỹ năng. Đây vẫn là ví dụ giả định để minh hoạ cách chia, không phản ánh giá thật.
Người độc thân thường tiêu nhiều cho ăn ngoài và cà phê mà không nhận ra. Nếu thấy phần tiết kiệm luôn bằng không vào cuối tháng, nên xem lại hai khoản này trước tiên. Ở ghép với bạn để chia tiền phòng là cách giảm khoản cố định lớn nhất, nhưng cần chọn người ở cùng hợp tính, có thoả thuận rõ.
Những khoản hay bị quên khi mới chuyển về
Tiền cọc và chi phí chuyển nhà. Thuê nhà thường phải đặt cọc, trả trước một hoặc vài tháng, cộng tiền thuê xe chuyển đồ, mua sắm thêm. Khoản ban đầu này có thể bằng vài tháng tiền nhà.
Giá điện nước của nhà trọ. Một số chủ trọ tính điện nước theo mức riêng; cần đọc kỹ hợp đồng và đối chiếu với quy định về giá điện cho người thuê nhà. Máy lạnh chạy cả đêm trong mùa nóng làm hoá đơn tăng đáng kể.
Gửi xe. Nhà trọ, chung cư, nơi làm việc, chợ, bệnh viện đều có thể thu phí gửi xe. Cộng lại theo tháng không nhỏ.
Sửa chữa nhỏ. Thay bóng đèn, sửa vòi nước, thông cống, sửa xe sau mùa mưa. Nhà cũ trong hẻm thường phát sinh nhiều hơn.
Hiếu hỉ và quê nhà. Nhiều gia đình ở phường là người từ tỉnh lên, có khoản gửi về quê, về quê dịp Tết, đám cưới đám giỗ. Nên đặt riêng một mục.
Chi phí của thời gian. Ở xa chỗ làm thì mất nhiều giờ trên đường; ở gần thì tiền nhà cao hơn. Thời gian cũng là chi phí, nhất là với người làm ca cần ngủ bù.
Chi phí ngày Tết và mùa cao điểm
Tết là thời điểm chi tiêu tăng mạnh: quà biếu, lì xì, vé về quê, mua sắm cho nhà cửa. Ở khu sân bay, nhiều người làm ca không được nghỉ Tết nhưng vẫn có các khoản gửi về quê. Nên để riêng một khoản nhỏ mỗi tháng cho Tết từ đầu năm, thay vì dồn hết vào tháng cuối năm rồi phải vay mượn.
Cách tự theo dõi chi tiêu trong ba tháng đầu
Ba tháng đầu sau khi chuyển về là lúc chi tiêu dễ vượt dự tính nhất. Một quy trình đơn giản giúp nắm lại tình hình:
- Mở một bảng tính hoặc sổ ghi chép, chia sẵn các nhóm chi như bảng ở trên.
- Mỗi tối dành vài phút ghi lại các khoản đã chi trong ngày, kể cả ly cà phê, tiền gửi xe.
- Cuối tuần cộng theo nhóm, so với mức đã đặt; nhóm nào vượt thì xem lý do.
- Cuối tháng đối chiếu với sao kê ngân hàng, ví điện tử để tìm khoản bị bỏ sót.
- Sau ba tháng, điều chỉnh mức của từng nhóm theo con số thật, không theo mong muốn.
- Đặt một khoản cố định chuyển sang tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, coi như một hoá đơn phải trả.
Mục tiêu không phải ghi chép suốt đời, mà là hiểu thói quen chi tiêu của chính mình. Sau một thời gian, hầu hết mọi người chỉ cần theo dõi vài nhóm lớn là đủ.
Những cách giảm chi phí hợp lý khi sống ở khu sân bay
Chọn chỗ ở theo tổng chi phí. So sánh hai chỗ ở bằng cách cộng tiền nhà, tiền đi lại và thời gian trên đường, thay vì chỉ so tiền nhà.
Nấu ăn ở nhà nhiều hơn. Nấu một lần cho hai bữa, mang cơm đi làm vài ngày mỗi tuần. Với người làm ca, chuẩn bị sẵn đồ ăn trong tủ lạnh tránh việc mua đồ ăn tiện lợi đắt khi về muộn.
Tận dụng chợ trong phường. Đi chợ sáng trong khu dân cư thay vì mua ở cửa hàng quanh nhà ga.
Tiết kiệm điện mùa nóng. Đặt máy lạnh ở nhiệt độ vừa phải, kết hợp quạt, che nắng hướng tây, tắt thiết bị chờ.
Ở ghép hợp lý. Người độc thân có thể thuê chung căn hộ để chia tiền nhà, điện nước; cần thoả thuận rõ quy tắc chung và ghi nhận trong hợp đồng.
Khi nào nên cân nhắc đổi chỗ ở
Nếu sau vài tháng, tiền nhà cộng đi lại chiếm phần quá lớn thu nhập, hoặc gia đình không để ra được đồng tiết kiệm nào, có lẽ cần xem lại chỗ ở. Có thể chuyển sang một căn nhỏ hơn trong cùng phường, một căn sâu trong hẻm thay vì mặt đường, hoặc một phường lân cận mà vẫn đi làm thuận tiện. Đổi chỗ ở tốn chi phí chuyển nhà và tiền cọc, nên tính kỹ thời gian thu hồi trước khi quyết.
Ngược lại, nếu chi phí đi lại và thời gian trên đường đang làm cả nhà mệt mỏi, chuyển về gần chỗ làm, dù tiền nhà cao hơn một chút, có khi lại là lựa chọn tiết kiệm hơn khi tính cả sức khoẻ và thời gian dành cho gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Sống ở Tân Sơn Hòa một tháng hết bao nhiêu tiền?
Không có con số chung đúng cho mọi người. Khoản lớn nhất là nhà ở, rồi đến ăn uống và đi lại. Hãy liệt kê các khoản theo thói quen của gia đình mình, dùng hoá đơn thật để ước tính, thay vì dựa vào con số trung bình trên mạng.
Ở gần sân bay có đắt hơn ở xa không?
Tiền nhà thường cao hơn các vùng ven, nhưng nếu bạn làm ở sân bay hay gần đó, khoản đi lại và thời gian trên đường giảm. Nên so sánh tổng chi phí, cộng cả tiền nhà, đi lại và thời gian.
Chủ trọ tính tiền điện cao có đúng không?
Quy định hiện hành có hướng dẫn về giá điện bán cho người thuê nhà để ở. Đọc kỹ hợp đồng, hỏi chủ nhà cách tính và đối chiếu với quy định của ngành điện. Có thắc mắc thì hỏi ngành điện hoặc chính quyền phường.
Có nên để riêng quỹ dự phòng không?
Nên. Quỹ dự phòng giúp xử lý khi ốm đau, mất việc, sửa nhà, sửa xe mà không phải vay nóng. Nhiều người đặt mục tiêu quỹ đủ cho vài tháng chi tiêu cố định, tích luỹ dần mỗi tháng.
Làm sao để vợ chồng thống nhất chi tiêu?
Ngồi lại cùng lập bảng các khoản, quyết định khoản nào chung, khoản nào riêng, ai trả khoản nào. Xem lại mỗi tháng một lần. Minh bạch các khoản lớn giúp tránh cãi nhau vì tiền.