Muốn gửi hàng bằng máy bay từ TP Hồ Chí Minh, người dân và tiệm nhỏ thường có ba cách: gửi qua dịch vụ chuyển phát (họ tự lo phần bay), gửi hàng theo chuyến bay qua khu ga hàng hoá của sân bay, hoặc nhờ một đơn vị giao nhận lo trọn gói, nhất là với hàng đi nước ngoài. Dù đi đường nào, có ba việc không đổi: khai đúng hàng là gì, đóng gói chắc chắn, và không gửi những thứ bị cấm hay hạn chế như pin, chất dễ cháy, hoá chất.
Khu ga hàng hoá của Tân Sơn Nhất có lối vào riêng, không chung với nhà ga hành khách phía đường Trường Sơn, và có thể mang địa chỉ phường láng giềng. Bài này không nêu tên doanh nghiệp, giá cước hay giờ nhận hàng, vì những thông tin ấy thay đổi và mỗi nơi một khác. Thay vào đó là nguyên lý để bạn tự hỏi đúng câu khi liên hệ đơn vị nhận gửi. Danh sách doanh nghiệp giao nhận, chuyển phát trên địa bàn có thể tra trong danh bạ doanh nghiệp của trang.
Ba đường gửi hàng và khi nào nên chọn
Bảng dưới so sánh theo những gì người gửi quan tâm; mức độ tiện cụ thể tuỳ từng đơn vị:
| Cách gửi | Người gửi làm gì | Hợp với | Cần lưu ý |
|---|---|---|---|
| Dịch vụ chuyển phát | Mang hàng đến bưu cục hoặc hẹn lấy tại nhà | Hàng nhỏ, giấy tờ, cần giao tận tay người nhận | Hỏi rõ hàng có đi máy bay không hay đi đường bộ |
| Gửi theo chuyến qua ga hàng hoá | Tự mang hàng đến khu ga hàng hoá, làm thủ tục gửi | Hàng cần đi nhanh trong ngày, người nhận tự ra sân bay đầu đến lấy | Phải theo giờ nhận hàng, quy định đóng gói của nơi nhận |
| Đơn vị giao nhận | Giao hàng và giấy tờ cho đơn vị, họ lo thủ tục | Hàng số lượng lớn, hàng đi nước ngoài | Hợp đồng rõ ràng, hỏi kỹ ai chịu trách nhiệm khi hư hỏng |
Với người ở Tân Sơn Hòa, việc gần sân bay giúp tiết kiệm thời gian mang hàng đến khu ga hàng hoá. Nhưng gần không có nghĩa là thủ tục đơn giản hơn: quy định về khai báo, đóng gói, hàng cấm áp dụng như nhau cho mọi người gửi.
Khai đúng hàng: vì sao quan trọng
Mọi hàng gửi bằng máy bay đều được soi chiếu an ninh. Khai sai tên hàng, cố tình giấu hàng hạn chế trong hàng thường là vi phạm có thể bị xử lý, chứ không chỉ bị trả lại hàng. Quan trọng hơn, một món hàng nguy hiểm không được khai báo có thể gây cháy, rò rỉ trong khoang hàng, đe doạ an toàn cả chuyến bay.
Khai đúng còn có lợi cho chính người gửi: khi hàng hư hỏng, thất lạc, việc bồi thường dựa trên những gì đã khai. Khai chung chung "hàng hoá" hay "đồ dùng" thì khi có sự cố, bạn khó chứng minh giá trị và loại hàng. Với hàng có giá trị, hỏi đơn vị nhận gửi về việc khai giá trị và bảo hiểm.
Một nguyên tắc nữa: không nhận gửi hộ hàng của người lạ, không gửi những gói hàng bạn không biết bên trong có gì. Người đứng tên gửi chịu trách nhiệm về hàng gửi. Đã có không ít trường hợp người tốt bụng gửi hộ rồi gặp rắc rối vì bên trong là hàng cấm.
Những thứ bị cấm hoặc hạn chế khi gửi đường hàng không
Pin lithium và thiết bị có pin. Pin rời, sạc dự phòng, xe điện mini, thiết bị có pin lớn thường bị hạn chế chặt hoặc chỉ được gửi theo quy trình hàng nguy hiểm. Hỏi trước, đừng gói kín rồi mới hỏi.
Chất lỏng dễ cháy. Xăng dầu, cồn, sơn, dung môi, một số loại nước hoa, nước sơn móng có thể bị xếp vào hàng nguy hiểm. Nhiều thứ quen dùng trong nhà lại thuộc nhóm này.
Khí nén, bình xịt. Bình gas mini, bình xịt côn trùng, bình xịt sơn, bình chữa cháy: thường bị cấm hoặc hạn chế vì áp suất thay đổi khi bay.
Hoá chất, chất ăn mòn. Axit, chất tẩy rửa mạnh, hoá chất công nghiệp chỉ được gửi theo quy trình riêng với giấy tờ đầy đủ, nếu được phép.
Hàng cấm theo luật. Hàng cấm lưu thông, động vật hoang dã, hàng giả, chất cấm: không được gửi dưới bất kỳ hình thức nào và có thể bị xử lý hình sự.
Hàng cần giấy phép. Thuốc, thực phẩm chức năng số lượng lớn, động vật sống, cây giống, hàng đi nước ngoài thuộc diện kiểm dịch: cần giấy tờ theo quy định chuyên ngành.
Đóng gói cho hàng đi máy bay
Hàng đi máy bay chịu nhiều lần bốc xếp, thay đổi áp suất và nhiệt độ. Thùng carton phải đủ cứng, dán kín các cạnh, có vật liệu chèn bên trong để hàng không xô lệch. Hàng dễ vỡ cần chèn kỹ từng món và ghi chú dễ vỡ theo cách đơn vị nhận gửi hướng dẫn; tuy vậy, ghi chú không thay được việc đóng gói tốt.
Hàng có thể rò rỉ như thực phẩm có nước, nước sốt cần đựng trong hộp kín, bọc thêm túi nilon, rồi mới cho vào thùng. Một gói hàng rò rỉ không chỉ hỏng chính nó mà còn làm bẩn hàng của người khác, có khi bị giữ lại để xử lý. Nhiều đơn vị từ chối nhận hàng có mùi mạnh hoặc dễ rò rỉ nếu không đóng gói đạt yêu cầu.
Hàng tươi sống như trái cây, hải sản, hoa cần thùng giữ lạnh, đá khô hoặc túi giữ lạnh theo quy định. Lưu ý đá khô cũng thuộc nhóm hàng có quy định riêng khi đi máy bay. Hỏi đơn vị nhận gửi về cách đóng gói được chấp nhận trước khi chuẩn bị.
Ghi thông tin người gửi, người nhận rõ ràng ở ngoài thùng và để thêm một bản bên trong. Với địa chỉ ở Tân Sơn Hòa, ghi đúng địa chỉ mới, kèm số liên lạc để đơn vị vận chuyển gọi khi cần.
Cước được tính thế nào: trọng lượng thật và trọng lượng quy đổi
Cước gửi hàng hàng không thường không chỉ tính theo cân nặng. Một thùng hàng nhẹ nhưng cồng kềnh chiếm nhiều chỗ trong khoang, nên đơn vị vận chuyển dùng trọng lượng quy đổi theo thể tích: lấy dài nhân rộng nhân cao, chia cho một hệ số theo quy định của họ. Cước tính theo con số lớn hơn giữa trọng lượng thật và trọng lượng quy đổi.
Ví dụ giả định: một thùng gối, chăn nặng vài ký nhưng kích thước lớn có thể bị tính cước như một thùng nặng gấp mấy lần. Ngược lại, một thùng sách nhỏ mà nặng thì tính theo cân nặng thật. Hệ số quy đổi và bảng cước khác nhau giữa các đơn vị, nên hãy hỏi cách tính trước khi đóng thùng.
Biết cách tính này giúp bạn đóng gói hợp lý: dùng thùng vừa với hàng, ép gọn đồ mềm, tránh thùng to mà hàng ít. Đôi khi chia thành hai thùng nhỏ lại tiết kiệm hơn một thùng lớn.
Các bước gửi hàng theo chuyến qua ga hàng hoá
Quy trình cụ thể tuỳ nơi nhận gửi, nhưng thường gồm các bước sau:
- Liên hệ trước để hỏi chặng bay, loại hàng được nhận, giờ nhận hàng, yêu cầu đóng gói và giấy tờ.
- Chuẩn bị giấy tờ tùy thân của người gửi và giấy tờ của hàng nếu là hàng cần giấy phép.
- Đóng gói theo hướng dẫn, ghi thông tin người gửi, người nhận ở ngoài thùng.
- Mang hàng đến khu ga hàng hoá đúng giờ, theo lối vào dành cho hàng hoá, không phải nhà ga hành khách.
- Khai báo hàng, để hàng qua soi chiếu, cân đo, thanh toán cước, nhận chứng từ gửi hàng.
- Gửi mã chứng từ cho người nhận, dặn họ mang giấy tờ đến khu nhận hàng ở sân bay đầu đến theo giờ quy định.
Nếu lần đầu gửi, hỏi kỹ hơn bình thường và đến sớm. Những lần sau bạn sẽ quen quy trình của nơi mình hay gửi. Giữ chứng từ gửi hàng cho tới khi người nhận xác nhận đã nhận đủ, đúng tình trạng.
Gửi hàng đi nước ngoài: những điều khác biệt
Hàng đi nước ngoài phải qua thủ tục hải quan xuất khẩu ở Việt Nam và thủ tục nhập khẩu ở nước đến. Mỗi nước có danh mục hàng cấm, hạn chế riêng, có quy định riêng về thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, hàng có nguồn gốc động thực vật. Một món được gửi đi bình thường từ Việt Nam vẫn có thể bị giữ lại hoặc tiêu huỷ ở nước đến.
Với cá nhân gửi quà cho người thân ở nước ngoài, cách đơn giản nhất thường là qua dịch vụ chuyển phát quốc tế, vì họ lo phần lớn thủ tục. Nhưng bạn vẫn phải khai đúng nội dung và giá trị hàng. Với hàng kinh doanh, nên làm việc với đơn vị giao nhận có kinh nghiệm và hiểu quy định của thị trường đến.
Đừng tin những lời hứa kiểu "gửi gì cũng được, bao thông quan". Những dịch vụ như vậy có thể đưa người gửi vào rắc rối pháp lý.
Người làm nghề quanh sân bay và chuyện gửi hàng
Ở phường Tân Sơn Hòa và các phường quanh sân bay có nhiều cơ sở chuyển phát, giao nhận, đóng gói, vận chuyển hàng ra sân bay. Đây là một phần của kinh tế địa phương. Khi chọn đơn vị, nên ưu tiên nơi có địa chỉ rõ ràng, chứng từ đầy đủ, giải thích quy định minh bạch, chứ không chỉ chọn theo lời quảng cáo nhanh và rẻ.
Với tiệm nhỏ thường xuyên gửi hàng đi các tỉnh, một quan hệ làm ăn ổn định với đơn vị nhận gửi giúp giảm rủi ro: họ quen loại hàng của bạn, biết cách đóng gói, báo trước khi quy định thay đổi. Tuy vậy, luôn giữ chứng từ của từng lần gửi để đối chiếu khi có sự cố.
Người làm nghề chở hàng ra sân bay bằng xe máy, xe ba gác, xe tải nhỏ là hình ảnh quen thuộc ở các con đường quanh khu sân bay từ sáng sớm. Nếu bạn thuê người chở hàng ra ga hàng hoá, hãy thoả thuận rõ ai chịu trách nhiệm nếu hàng rơi, vỡ trên đường, ai đứng tên làm thủ tục gửi, và giữ lại ảnh chụp hàng trước khi giao.
Với người mới mở tiệm bán hàng đi tỉnh, nên gửi thử vài lần với số lượng nhỏ qua các cách khác nhau, ghi lại thời gian hàng đến, tình trạng hàng, cách xử lý khi có vấn đề. Sau vài lần, bạn sẽ biết cách nào hợp với loại hàng của mình, thay vì chọn theo lời giới thiệu.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hàng theo chuyến bay có nhanh hơn chuyển phát không?
Thường nhanh hơn với chặng có nhiều chuyến bay, vì hàng đi trên chuyến gần nhất có chỗ và người nhận tự ra sân bay lấy. Nhưng người gửi và người nhận phải tự lo hai đầu. Chuyển phát tiện hơn vì giao tận tay, nhưng có thể chậm hơn tuỳ dịch vụ.
Có gửi được sạc dự phòng, điện thoại qua đường hàng không không?
Thiết bị có pin lithium thuộc nhóm bị hạn chế chặt. Một số dịch vụ nhận gửi theo quy trình riêng, một số từ chối. Hỏi đơn vị nhận gửi trước khi đóng gói, và khai báo đúng.
Ga hàng hoá Tân Sơn Nhất có chung lối với nhà ga hành khách không?
Không. Khu ga hàng hoá có lối vào riêng và có thể mang địa chỉ phường láng giềng. Hỏi rõ địa điểm và lối vào khi liên hệ đơn vị nhận gửi, đừng mang hàng đến nhà ga hành khách.
Gửi trái cây, hải sản bằng máy bay cần lưu ý gì?
Đóng thùng giữ lạnh theo yêu cầu, chống rò rỉ, gửi vào chuyến gần nhất và báo người nhận lấy ngay. Hàng đi nước ngoài còn phải qua kiểm dịch. Hỏi trước đơn vị nhận gửi vì không phải nơi nào cũng nhận hàng tươi sống.
Hàng gửi bị hư hỏng thì ai chịu trách nhiệm?
Tuỳ hợp đồng, chứng từ và nguyên nhân hư hỏng. Bồi thường thường dựa trên giá trị khai báo và quy định của đơn vị vận chuyển. Giữ chứng từ, chụp ảnh hàng lúc gửi và lúc nhận, báo ngay khi phát hiện hư hỏng.