Sân bay Tân Sơn Nhất là chỗ làm của rất nhiều người, trong đó không ít người sống ở phường Tân Sơn Hòa và các phường quanh đó. Công việc chia thành nhiều nhóm: phục vụ hành khách và hành lý mặt đất, an ninh hàng không, kỹ thuật tàu bay, kho hàng và giao nhận, khai thác bay và tổ bay, dịch vụ thương mại trong nhà ga, vận chuyển khách ra vào sân bay. Đặc điểm chung là làm theo ca, kể cả ban đêm và ngày lễ, và phần lớn vị trí trong khu vực hạn chế đòi hỏi thẻ kiểm soát an ninh.
Bài này phác bức tranh chung để người tìm việc, gia đình có người làm sân bay hay người mới chuyển đến phường hiểu thêm về một phần lớn đời sống kinh tế quanh đây. Trang không nêu mức lương, số lao động hay tên đơn vị tuyển dụng cụ thể; thông tin tuyển dụng phải lấy từ kênh chính thức của từng đơn vị.
Các nhóm nghề chính trong sân bay
Bảng dưới gom theo nhóm công việc, mô tả chung; mỗi nhóm còn nhiều vị trí nhỏ hơn:
| Nhóm nghề | Làm gì | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Phục vụ hành khách mặt đất | Làm thủ tục, hướng dẫn, hỗ trợ khách, cửa ra tàu bay | Tiếp xúc khách nhiều, cần ngoại ngữ |
| Phục vụ hành lý, sân đỗ | Bốc xếp hành lý, vận hành xe chuyên dụng, kéo đẩy tàu bay | Làm ngoài trời, nặng nhọc, an toàn lao động nghiêm |
| An ninh hàng không | Soi chiếu, kiểm tra, tuần tra, kiểm soát ra vào | Kỷ luật cao, đào tạo chuyên ngành |
| Kỹ thuật tàu bay | Bảo dưỡng, sửa chữa, kiểm tra tàu bay | Cần bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn |
| Kho hàng, giao nhận | Tiếp nhận, phân loại, bốc xếp hàng hoá | Ca đêm nhiều, theo lịch chuyến hàng |
| Tổ bay, khai thác bay | Phi công, tiếp viên, điều phái, điều hành | Tuyển chọn chặt, lịch bay thay đổi |
| Dịch vụ thương mại | Bán hàng, ăn uống, phòng chờ, đổi tiền | Theo giờ mở cửa nhà ga |
| Vận chuyển ra vào sân bay | Lái taxi, xe công nghệ, xe đưa đón, điều phối bãi xe | Làm ở khu công cộng, nhịp theo chuyến bay |
Ngoài ra còn các bộ phận văn phòng, hành chính, kế toán, công nghệ thông tin, vệ sinh, môi trường, y tế sân bay. Một sân bay lớn là một hệ sinh thái nghề rất rộng.
Làm ca: đặc điểm chung của nghề sân bay
Sân bay hoạt động gần như suốt ngày đêm, nên phần lớn công việc chia ca. Có ca sáng sớm bắt đầu khi trời còn tối, có ca đêm kéo dài đến rạng sáng. Lịch ca thường xoay vòng, ít khi cố định như giờ hành chính. Ngày lễ, Tết là thời điểm sân bay đông nhất, cũng là lúc người làm sân bay bận nhất.
Làm ca ảnh hưởng tới giấc ngủ, bữa ăn, sinh hoạt gia đình. Người trong nghề thường phải tự xây dựng thói quen riêng: ngủ bù sau ca đêm, ăn đúng giờ dù giờ ăn lệch, sắp xếp việc đưa đón con với người nhà. Ở gần sân bay giúp giảm thời gian đi lại, đó là lý do nhiều người làm sân bay chọn ở trong phường Tân Sơn Hòa hoặc các phường lân cận.
Gia đình có người làm ca cũng cần thích nghi: giữ yên tĩnh khi người làm ca đêm ngủ ngày, linh hoạt giờ cơm, chia việc nhà theo lịch ca. Những chuyện này được bàn kỹ hơn ở các mục đời sống và nhà ở của trang.
Thẻ kiểm soát an ninh và khu vực hạn chế
Phần lớn công việc trong sân bay diễn ra trong khu vực hạn chế: khu bay, sân đỗ, khu hành lý, khu kỹ thuật, khu cách ly. Người làm việc ở đây cần thẻ kiểm soát an ninh hàng không do cơ quan có thẩm quyền cấp, theo quy trình xét duyệt nhân thân. Thẻ chỉ cho phép vào những khu vực phù hợp với công việc, không phải mọi nơi.
Người có thẻ phải giữ thẻ cẩn thận, đeo đúng quy định khi làm việc, không cho mượn, báo ngay khi mất. Vi phạm quy định về thẻ có thể bị thu hồi thẻ và xử lý, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc. Đây là một phần của văn hoá an ninh mà người làm sân bay phải quen.
Với người tìm việc, điều này có nghĩa là quá trình tuyển dụng cho các vị trí trong khu hạn chế có thể lâu hơn do cần thời gian xét duyệt cấp thẻ. Thông tin cụ thể do đơn vị tuyển dụng hướng dẫn.
Tìm việc ở sân bay: nguyên tắc tránh rủi ro
Các doanh nghiệp, đơn vị hoạt động tại sân bay thường tuyển dụng qua kênh chính thức: trang tuyển dụng của đơn vị, thông báo trên phương tiện truyền thông, các hội chợ việc làm, trường đào tạo chuyên ngành. Yêu cầu cụ thể như bằng cấp, ngoại ngữ, sức khoẻ, chiều cao với một số vị trí, tuỳ từng đơn vị và vị trí.
Hãy cảnh giác với lời mời "chạy việc" ở sân bay có thu tiền, hứa hẹn vào làm không cần thi tuyển, hay đòi giữ giấy tờ gốc. Đơn vị tuyển dụng nghiêm túc không thu tiền để nhận hồ sơ hay bảo đảm đậu tuyển. Nếu nghi ngờ, liên hệ trực tiếp bộ phận nhân sự của đơn vị qua kênh chính thức để xác minh.
Với một số nghề như kỹ thuật tàu bay, tổ bay, điều hành bay, con đường thường đi qua các chương trình đào tạo chuyên ngành dài hạn. Với các vị trí phục vụ mặt đất, dịch vụ, bán hàng, yêu cầu đầu vào có thể đơn giản hơn nhưng vẫn có đào tạo nội bộ.
Những kỹ năng người làm sân bay hay nhắc tới
Ngoại ngữ. Sân bay quốc tế tiếp xúc khách nhiều nước. Tiếng Anh giao tiếp là lợi thế ở hầu hết vị trí có tiếp xúc khách; một số vị trí cần thêm ngoại ngữ khác.
Giữ bình tĩnh khi đông. Giờ cao điểm, chuyến bay trễ, khách mệt mỏi bực bội là chuyện hằng ngày. Người làm sân bay phải giữ bình tĩnh, giải thích rõ ràng, tuân thủ quy trình.
Tuân thủ quy trình an toàn. Từ bốc xếp hành lý đến soi chiếu an ninh, mỗi công việc có quy trình chặt. Làm tắt một bước nhỏ có thể gây hậu quả lớn.
Sức khoẻ và chịu được làm ca. Đứng lâu, đi bộ nhiều, làm ngoài trời nắng mưa, thức đêm: nhiều vị trí đòi hỏi sức bền thể chất.
Phối hợp nhóm. Một chuyến bay cất cánh đúng giờ cần rất nhiều bộ phận khớp nhau. Người làm sân bay quen với việc phối hợp nhanh, thông tin rõ ràng.
Người làm sân bay và đời sống phường Tân Sơn Hòa
Trong các con hẻm của Tân Sơn Hòa, không khó gặp người mặc đồng phục mặt đất về nhà sau ca, tiếp viên kéo vali đi qua vào sáng sớm, thợ kỹ thuật mua bữa sáng trước giờ vào ca. Nhiều phòng trọ, căn hộ trong phường có khách thuê là người làm sân bay. Các quán ăn, tiệm giặt ủi, cửa hàng tiện lợi điều chỉnh giờ mở cửa theo nhịp của họ.
Có những gia đình trong phường gắn với sân bay qua nhiều thế hệ: ông làm thợ, cha làm kỹ thuật, con làm phục vụ mặt đất. Câu chuyện của họ là một phần ký ức của vùng đất, đáng được ghi lại.
Ngược lại, người làm sân bay cũng góp phần vào đời sống phường: thuê nhà, ăn uống, mua sắm, gửi con đi học trong vùng. Sân bay và phường gắn với nhau không chỉ qua đường bay trên đầu mà còn qua những người đi về mỗi ngày.
Làm việc quanh sân bay, không trong sân bay
Ngoài những người làm trong sân bay, còn rất nhiều người làm việc nhờ sân bay: tài xế xe công nghệ, taxi, xe đưa đón; người làm ở khách sạn nhỏ, căn hộ dịch vụ quanh khu ga; nhân viên đại lý vé, công ty du lịch, giao nhận; người bán hàng ăn uống. Những công việc này không cần thẻ kiểm soát an ninh nhưng chịu ảnh hưởng mạnh của nhịp sân bay.
Mùa cao điểm là mùa làm ăn; khi lượng khách giảm vì lý do nào đó, những người này cũng chịu ảnh hưởng ngay. Hiểu nhịp đó giúp người làm ăn quanh sân bay chuẩn bị tốt hơn. Mục kinh doanh và doanh nghiệp của trang đi sâu hơn vào bức tranh này, và danh bạ doanh nghiệp của trang liệt kê các cơ sở trên địa bàn theo ngành.
Với người mới vào nghề lái xe đưa đón khách sân bay, việc đầu tiên là nắm quy định về điểm đón trả, khu chờ, lối ra vào nhà ga do cảng hàng không đặt ra, vì quy định này thay đổi theo từng giai đoạn. Vi phạm không chỉ bị nhắc nhở mà còn ảnh hưởng đến việc làm lâu dài, nhất là với tài xế của các hãng xe có hợp đồng phục vụ tại sân bay.
Đào tạo và chứng chỉ trong nghề hàng không
Ngành hàng không có hệ thống đào tạo, huấn luyện riêng cho nhiều vị trí. Một số nghề như phi công, kỹ sư và thợ kỹ thuật tàu bay, kiểm soát viên không lưu, nhân viên an ninh hàng không cần chứng chỉ hoặc giấy phép chuyên môn do cơ quan quản lý cấp, và phải huấn luyện định kỳ để duy trì. Đây là lý do con đường vào các nghề này thường dài và có nhiều kỳ kiểm tra.
Với các vị trí phục vụ mặt đất, dịch vụ hành khách, đơn vị tuyển dụng thường tổ chức đào tạo ban đầu sau khi nhận người, gồm kiến thức về quy trình, an toàn, an ninh, kỹ năng phục vụ. Người lao động cũng phải tham gia các buổi huấn luyện định kỳ khi quy định thay đổi.
Nếu bạn hoặc con em đang tính chuyện theo nghề hàng không, hãy tìm hiểu chương trình của các cơ sở đào tạo chuyên ngành, hỏi kỹ về đầu ra, chứng chỉ được công nhận, và đừng tin những lời hứa bảo đảm việc làm có thu tiền.
An toàn lao động: điều người nhà nên biết
Nhiều công việc ở sân bay có rủi ro riêng: sân đỗ có tàu bay di chuyển, động cơ đang chạy, xe chuyên dụng chạy liên tục; khu hành lý có băng chuyền và vật nặng; làm ngoài trời chịu nắng nóng, mưa lớn. Người làm việc được trang bị đồ bảo hộ như áo phản quang, nút bịt tai, găng tay và phải tuân thủ quy trình an toàn.
Tiếng ồn ở sân đỗ rất lớn, nên bảo vệ thính lực là chuyện được coi trọng trong nghề. Làm ca đêm kéo dài cũng ảnh hưởng sức khoẻ nếu không nghỉ ngơi hợp lý. Người nhà có thể giúp bằng cách tạo điều kiện cho người làm ca ngủ đủ, ăn uống điều độ, và khuyến khích đi khám sức khoẻ định kỳ.
Khi có dấu hiệu sức khoẻ bất thường liên quan đến công việc như ù tai kéo dài, đau lưng, mất ngủ, nên đi khám ở cơ sở y tế và trao đổi với bộ phận phụ trách an toàn lao động của đơn vị.
Câu hỏi thường gặp
Làm việc ở sân bay có phải làm đêm không?
Nhiều vị trí làm theo ca xoay vòng, có ca sáng sớm và ca đêm, vì sân bay hoạt động gần như suốt ngày đêm. Một số vị trí văn phòng làm giờ hành chính. Hỏi rõ chế độ ca khi ứng tuyển.
Thẻ kiểm soát an ninh hàng không là gì?
Là thẻ cho phép người làm việc ra vào các khu vực hạn chế phù hợp với công việc trong sân bay, do cơ quan có thẩm quyền cấp sau khi xét duyệt. Người có thẻ phải đeo đúng quy định và báo ngay khi mất.
Tìm thông tin tuyển dụng ở sân bay ở đâu cho đúng?
Trên trang tuyển dụng chính thức của các đơn vị hoạt động tại sân bay, các hội chợ việc làm, các trường đào tạo chuyên ngành. Cảnh giác với lời mời có thu tiền hoặc hứa đậu tuyển không qua thi.
Không biết tiếng Anh có làm ở sân bay được không?
Có những vị trí không đòi hỏi ngoại ngữ cao, như một số công việc bốc xếp, kho hàng, vệ sinh. Nhưng tiếng Anh giao tiếp là lợi thế rõ ràng ở hầu hết vị trí tiếp xúc khách và giúp thăng tiến.
Ở Tân Sơn Hòa có tiện cho người làm sân bay không?
Gần nơi làm việc là lợi thế lớn với người làm ca, nhất là ca sáng sớm và ca đêm. Bù lại, cần quen với tiếng máy bay và nhịp xe cộ quanh khu ga. Các mục nhà ở và sống cạnh đường bay của trang có bài chi tiết.