Khi bay từ Tân Sơn Nhất, hành lý chia hai loại: hành lý xách tay mang lên khoang khách và hành lý ký gửi gửi ở quầy. Nguyên tắc chung: pin lithium như sạc dự phòng phải mang theo người, không ký gửi; vật sắc nhọn, dụng cụ có thể gây hại phải ký gửi hoặc bỏ lại; chất lỏng mang lên khoang khách bị giới hạn, nhất là với chuyến quốc tế; một số chất nguy hiểm bị cấm hoàn toàn. Trọng lượng, kích thước, số kiện được mang do từng hãng và từng loại vé quy định.
Quy định về hành lý được cập nhật thường xuyên, khác nhau giữa các hãng và giữa chuyến nội địa với quốc tế. Bài này không nêu con số trọng lượng, kích thước hay phí hành lý mà giải thích nguyên lý đằng sau, để bạn hiểu vì sao một món đồ bị giữ lại và tự kiểm tra trước khi đi. Luôn đối chiếu với quy định hiện hành của hãng và thông báo của cảng hàng không.
Vì sao hành lý có hai đường khác nhau
Hành lý xách tay đi cùng bạn trong khoang khách, bạn kiểm soát được, nhưng nó ở ngay cạnh hành khách khác và tổ bay. Vì vậy những thứ có thể dùng làm vũ khí, như dao, kéo lớn, dụng cụ, bị hạn chế mang lên khoang. Chất lỏng bị giới hạn vì khó phân biệt bằng máy soi giữa nước uống và chất nguy hiểm.
Hành lý ký gửi nằm trong khoang hàng, không ai tiếp cận trong lúc bay. Những vật sắc nhọn được phép ký gửi theo quy định, vì không ai dùng được trong chuyến bay. Nhưng khoang hàng lại khó phát hiện và xử lý sự cố cháy; vì vậy pin lithium, vốn có thể tự bốc cháy khi hỏng, phải đi theo người ở khoang khách, nơi tổ bay có thể phát hiện và xử lý ngay.
Hiểu logic này giúp bạn tự suy ra hầu hết trường hợp: thứ có thể gây hại cho người xung quanh thì ký gửi; thứ có thể cháy thì mang theo người; thứ quá nguy hiểm thì không mang lên máy bay dưới bất kỳ hình thức nào. Dĩ nhiên, quy định cụ thể vẫn là thứ quyết định cuối cùng. Có những món nằm ở vùng xám, như dụng cụ làm móng, đồ chơi hình vũ khí, bình xịt nhỏ, mà chỉ quy định hiện hành của hãng và nhân viên an ninh tại chỗ mới trả lời được chắc chắn.
Món nào đi đường nào: nguyên tắc chung
Bảng dưới là hướng dẫn chung theo cách áp dụng phổ biến; quy định cụ thể của hãng và của cơ quan quản lý có thể chặt hơn:
| Món đồ | Xách tay | Ký gửi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Pin sạc dự phòng, pin lithium rời | Được, có giới hạn | Không | Giới hạn dung lượng, số lượng; có thể bị hạn chế sử dụng trên tàu bay |
| Điện thoại, máy tính xách tay | Được | Hạn chế | Nên mang theo người; nếu ký gửi phải tắt hẳn |
| Dao, kéo, dụng cụ | Thường không | Được, đóng gói an toàn | Kéo nhỏ, dụng cụ nhỏ tuỳ quy định |
| Chất lỏng, gel, xịt | Giới hạn | Được, có giới hạn | Chuyến quốc tế giới hạn chặt hơn |
| Bật lửa, diêm | Rất hạn chế | Không | Thường chỉ được mang số lượng rất nhỏ theo người |
| Chất dễ cháy, hoá chất, bình gas | Không | Không | Cấm vận chuyển |
Nếu một món không có trong bảng hoặc bạn không chắc, hỏi hãng trước ngày bay. Tại máy soi, quyết định của nhân viên an ninh là cuối cùng; những món không được phép sẽ phải bỏ lại.
Pin sạc dự phòng: món hay gây rắc rối nhất
Sạc dự phòng là món đồ hành khách mang nhiều nhất và cũng hay bị giữ lại nhất. Nguyên tắc cố định: không ký gửi, chỉ mang theo người. Ngoài ra, có giới hạn về dung lượng (ghi trên vỏ pin), về số lượng, và pin phải còn nhãn ghi thông số rõ ràng. Pin không rõ thông số, bị phồng, bị hỏng vỏ có thể bị từ chối.
Ngoài việc mang lên máy bay, quy định về việc sử dụng sạc dự phòng trong lúc bay cũng đã được siết ở nhiều nơi, có hãng không cho dùng sạc dự phòng để sạc thiết bị trên tàu bay. Hãy đọc kỹ thông báo mới nhất của hãng và của cơ quan quản lý hàng không trước chuyến đi, vì quy định này thay đổi trong những năm gần đây.
Mẹo thực tế: sạc đầy điện thoại trước khi rời nhà, mang loại sạc dự phòng có nhãn rõ ràng, để ở ngăn dễ lấy trong túi xách tay. Không để sạc dự phòng trong vali ký gửi "cho gọn", vì vali có thể bị mở kiểm tra hoặc giữ lại, làm bạn mất nhiều thời gian hơn. Nếu nhà có nhiều sạc dự phòng cũ, chỉ mang một chiếc còn tốt, vỏ nguyên, nhãn rõ.
Chất lỏng, mỹ phẩm, thực phẩm
Với chuyến quốc tế, quy định phổ biến là chất lỏng, gel, xịt mang lên khoang khách phải đựng trong chai, lọ nhỏ, gom vào một túi trong suốt có thể đóng kín, với giới hạn dung tích mỗi chai và tổng túi. Chuyến nội địa có quy định riêng, có thể khác. Đồ mua trong khu cách ly sau an ninh thường được mang lên theo quy định riêng, nhưng nếu bạn nối chuyến ở sân bay khác, có thể phải qua soi lại.
Mỹ phẩm dạng kem, dầu gội, nước hoa, thuốc nhỏ mắt đều tính là chất lỏng. Thuốc dạng lỏng cần thiết cho sức khoẻ, sữa cho trẻ nhỏ thường được xét riêng; nên mang theo đơn thuốc hoặc giấy tờ liên quan, và hỏi hãng trước.
Thực phẩm: đồ khô đóng gói kỹ thường được mang, nhưng nước mắm, mắm các loại, đồ có mùi mạnh có thể bị hạn chế theo quy định của hãng vì nguy cơ rò rỉ và mùi. Với chuyến quốc tế, còn phải để ý quy định kiểm dịch của nước đến: nhiều nước cấm hoặc hạn chế mang thịt, trứng, trái cây tươi, hạt giống.
Đóng gói hành lý ký gửi cho an toàn
Hành lý ký gửi đi qua băng chuyền, xe chở, bị xếp chồng; đóng gói đúng cách giúp đồ đến nơi nguyên vẹn:
- Dùng vali hoặc túi chắc chắn, khoá kéo tốt; với thùng giấy, dán băng keo kỹ các cạnh.
- Đặt đồ nặng ở đáy, đồ mềm xung quanh đồ dễ vỡ; không để đồ dễ vỡ sát thành vali.
- Không để tiền mặt, giấy tờ quan trọng, trang sức, thuốc thiết yếu trong hành lý ký gửi.
- Gắn thẻ tên ở ngoài và để thêm một tờ giấy ghi tên, số liên lạc bên trong vali.
- Chụp ảnh vali và đồ quan trọng bên trong trước khi gửi, để làm bằng chứng nếu thất lạc, hư hỏng.
- Cân thử ở nhà để biết hành lý có vượt mức của vé không, tránh phải mở vali sắp xếp lại ở quầy.
Nếu mang đồ đặc biệt như xe đạp, nhạc cụ, đồ thể thao cồng kềnh, phải đăng ký trước với hãng. Mỗi hãng có quy định và điều kiện riêng cho loại hành lý này.
Khi hành lý bị thất lạc, hư hỏng
Nếu đến nơi mà không thấy hành lý trên băng chuyền, hoặc hành lý bị hư hỏng, báo ngay với quầy hành lý của hãng trong khu nhận hành lý, trước khi rời khu vực này. Giữ thẻ hành lý (phần dán vào vé hoặc thẻ lên tàu bay) vì đó là bằng chứng gửi hành lý.
Hãng sẽ lập biên bản, cho bạn mã hồ sơ để theo dõi. Ghi lại mã hồ sơ, tên nhân viên tiếp nhận, thời gian. Khi hành lý được tìm thấy, hãng thường liên hệ để giao lại. Quyền lợi bồi thường theo quy định của hãng và pháp luật về hàng không; nếu không thoả đáng, có thể khiếu nại theo quy trình của hãng.
Người ở Tân Sơn Hòa có thuận lợi là ở gần sân bay, nếu cần đến nhận lại hành lý thì đi nhanh. Tuy vậy, vẫn nên để địa chỉ liên lạc đầy đủ, chính xác theo địa chỉ mới, ghi rõ phường Tân Sơn Hòa để hãng giao đúng.
Hiểu lầm thường gặp về hành lý
Nhiều người nghĩ "lần trước mang được thì lần này cũng được". Thực tế, quy định thay đổi, mỗi hãng một kiểu, mỗi loại vé một mức. Có người mang được sạc dự phòng lớn trên một chuyến, chuyến sau bị giữ lại vì quy định đã siết. Luôn kiểm tra trước mỗi chuyến.
Một hiểu lầm khác là "để trong vali ký gửi thì không ai biết". Hành lý ký gửi đều được soi, và đồ cấm phát hiện được sẽ bị lấy ra hoặc vali bị giữ lại, có khi lỡ chuyến của chính vali đó. Với pin, ký gửi còn là nguy cơ an toàn cho cả chuyến bay.
Cuối cùng, "nhân viên an ninh làm khó" thường là hiểu lầm. Họ áp dụng quy định chung; một món đồ có vẻ vô hại với bạn có thể là thứ bị cấm theo quy định. Hợp tác và hỏi lại lịch sự là cách tốt nhất. Nếu thật sự thấy mình bị đối xử không đúng, ghi lại thời gian, vị trí và phản ánh qua kênh tiếp nhận ý kiến chính thức của cảng hàng không sau đó, thay vì tranh cãi ngay tại máy soi khi hàng người phía sau đang chờ.
Hành lý cho chuyến đi xa dài ngày
Người đi du học, đi làm việc ở nước ngoài, hoặc về quê dài ngày thường mang nhiều hành lý hơn mức thông thường. Trước hết, xem kỹ mức hành lý của vé và mua thêm trước nếu cần, vì mua tại quầy thường bất tiện hơn. Chia đồ thành nhiều kiện vừa phải thay vì dồn vào một kiện quá nặng, vì mỗi kiện thường có giới hạn trọng lượng riêng.
Với chuyến quốc tế, phân biệt rõ hành lý cá nhân với hàng hoá. Mang số lượng lớn một mặt hàng có thể bị cơ quan hải quan xem là hàng hoá thương mại, phải khai báo và làm thủ tục khác. Thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm số lượng lớn còn phải tuân theo quy định nhập khẩu của nước đến. Hỏi kỹ trước khi đóng gói để khỏi bị giữ lại ở đầu đến.
Giấy tờ quan trọng như hộ chiếu, thị thực, giấy nhập học, hợp đồng lao động, hồ sơ sức khoẻ để trong túi xách tay, kèm bản sao lưu trên điện thoại hoặc thư điện tử. Nếu hành lý ký gửi bị thất lạc, bạn vẫn còn những thứ cần nhất trong tay. Một bộ quần áo thay, thuốc dùng hằng ngày và bộ sạc điện thoại trong túi xách tay đủ để bạn xoay xở một hai ngày chờ hành lý được tìm thấy.
Câu hỏi thường gặp
Sạc dự phòng có được ký gửi không?
Không. Sạc dự phòng và pin lithium rời phải mang theo người trong hành lý xách tay, có giới hạn về dung lượng và số lượng. Việc sử dụng trên tàu bay có thể bị hạn chế. Xem quy định mới nhất của hãng trước chuyến đi.
Mang nước mắm, mắm ruốc lên máy bay được không?
Tuỳ quy định của từng hãng và chặng bay. Nhiều hãng hạn chế hoặc yêu cầu đóng gói rất kỹ vì nguy cơ rò rỉ và mùi. Với chuyến quốc tế còn phải xem quy định kiểm dịch của nước đến. Hỏi hãng trước khi mang.
Đồ cấm bị phát hiện ở máy soi thì sao?
Nhân viên an ninh sẽ yêu cầu bỏ lại hoặc xử lý theo quy định; với một số món, bạn có thể được quay lại quầy để ký gửi nếu còn thời gian. Những món bị cấm hoàn toàn sẽ không được mang theo dưới bất kỳ hình thức nào.
Thuốc chữa bệnh mang theo thế nào?
Thuốc cần dùng thường xuyên nên mang theo người, kèm đơn thuốc hoặc giấy tờ của bác sĩ, đặc biệt với thuốc dạng lỏng, dạng tiêm. Với chuyến quốc tế, kiểm tra quy định của nước đến về loại thuốc được mang vào.
Hành lý quá cân phải làm sao?
Có thể mua thêm hành lý trước qua hãng (thường dễ hơn mua tại quầy), sắp xếp lại đồ sang hành lý xách tay trong giới hạn cho phép, hoặc bỏ bớt. Cân thử ở nhà để tránh bất ngờ tại sân bay.