Từ phía phường Tân Sơn Hòa, bạn có thể ngắm và chụp máy bay ở những chỗ công cộng hợp pháp: vỉa hè rộng, công viên Hoàng Văn Thụ, quán cà phê tầng cao có tầm nhìn về hướng sân bay. Không được tiếp cận hàng rào, cổng kỹ thuật, khu có biển hạn chế, không dùng flycam, không chiếu đèn hay tia laser lên trời, không dừng xe trên làn đường dẫn vào nhà ga để chụp.
Sân bay Tân Sơn Nhất là sân bay dân dụng lớn, đồng thời có khu vực dùng cho quân sự; quanh sân bay có những vùng được bảo vệ theo quy định an ninh, an toàn hàng không. Người ngắm máy bay có thể tận hưởng thú vui này hoàn toàn trong khuôn khổ cho phép, miễn là biết ranh.
Bài này dành cho người mê hàng không, phụ huynh dắt con đi xem máy bay, người chụp ảnh nghiệp dư. Không nêu giờ bay, lịch bay cụ thể; những thông tin ấy thay đổi và không công khai theo kiểu cố định. Phường Tân Sơn Hòa gồm Phường 1, 2, 3 Tân Bình cũ, nằm phía nam khu sân bay.
Gọn lại: chọn chỗ công cộng, chiều muộn là ánh sáng đẹp, dùng ống tele thay vì tiến lại gần, quan sát hướng gió để đoán hướng máy bay, và dừng ngay nếu được nhân viên an ninh nhắc.
Ngắm máy bay: thú vui có thật của dân sân bay
Ở nhiều thành phố có sân bay lớn, ngắm và chụp máy bay (người chơi hay gọi là spotting) là một thú vui có cộng đồng riêng. Người ta ghi lại các loại tàu bay, màu sơn của hãng, khoảnh khắc bánh xe chạm đường băng, vệt khói động cơ trong ánh hoàng hôn. Ở Sài Gòn, thú vui này gắn chủ yếu với khu quanh Tân Sơn Nhất.
Với người dân trong phường, máy bay là cảnh thường ngày; nhưng với trẻ con và khách đến chơi, nhìn một chiếc máy bay lớn đi ngang thấp trên mái nhà là điều kỳ thú. Nhiều phụ huynh trong phường dắt con ra công viên buổi chiều chỉ để xem máy bay.
Thú vui này hoàn toàn bình thường và hợp pháp khi diễn ra ở nơi công cộng, không xâm phạm khu vực hạn chế, không gây nguy hiểm cho hoạt động bay. Phần lớn người ngắm máy bay có kinh nghiệm đều rất chú ý đến điều này, vì chỉ một hành vi sai của ai đó có thể khiến cả cộng đồng bị nhìn bằng con mắt nghi ngại.
Những chỗ có thể đứng ngắm từ phía phường
Công viên Hoàng Văn Thụ. Mảng xanh rộng gần khu nhà ga, có ghế ngồi, bóng cây. Tuỳ hướng đường bay, máy bay có thể đi qua gần hoặc ở xa. Hợp với gia đình có trẻ nhỏ vì an toàn, có chỗ chạy chơi.
Vỉa hè rộng trên các đường nhỏ quanh khu sân bay. Một số đoạn vỉa hè ở các đường mang tên sông nhìn được bầu trời thoáng. Đứng sát mép trong, không cản lối đi, không đứng dưới lòng đường.
Quán cà phê tầng cao. Một số quán có tầng thượng hoặc tầng cao nhìn về phía sân bay. Gọi đồ uống, hỏi chủ quán trước nếu muốn đặt chân máy ảnh.
Ban công, sân thượng nhà mình. Người ở phường dưới đường bay có lợi thế này. Cẩn thận an toàn khi trèo lên mái, không chiếu đèn mạnh lên trời ban đêm.
Những chỗ nên bỏ qua. Dải phân cách giữa đường, chân cầu vượt, làn dừng đón khách trước nhà ga, khu đất trống sát hàng rào: nhìn thì có vẻ gần máy bay hơn, nhưng vừa nguy hiểm vì xe cộ, vừa dễ chạm vào khu vực bảo vệ. Đứng xa hơn một chút ở chỗ công cộng đàng hoàng luôn là lựa chọn đúng.
Hướng đường bay và vì sao có ngày không thấy gì
Máy bay cất cánh và hạ cánh ngược hướng gió để có lực nâng tốt nhất. Hướng gió ở Sài Gòn thay đổi theo mùa và theo từng thời điểm trong ngày, nên hướng máy bay tiếp cận, cất cánh cũng thay đổi. Có hôm máy bay hạ cánh từ một phía, đi ngang khá thấp qua một khu dân cư; có hôm lại đi từ phía ngược lại, khu đó chỉ nghe tiếng.
Vì thế người ngắm máy bay lâu năm không chọn một chỗ cố định cho mọi ngày. Họ quan sát vài chiếc đầu tiên, xem máy bay đang đi về phía nào, rồi mới chọn chỗ đứng. Đến nơi mà thấy máy bay đi xa, đừng thất vọng; cứ ngồi lại thêm hoặc đổi sang chỗ khác.
Câu chuyện hướng gió, thời tiết làm thay đổi độ ồn ở từng khu được bàn kỹ ở mục Sống cạnh đường bay. Với người ngắm máy bay, chỉ cần nhớ nguyên lý: gió đổi, đường bay đổi.
Ánh sáng và thời điểm
Bảng gợi ý chụp theo giờ trong ngày. Sài Gòn nắng gắt buổi trưa, mưa chiều vào mùa mưa, nên thời điểm đẹp còn tuỳ thời tiết.
| Thời điểm | Ánh sáng | Gợi ý |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Dịu, có khi có sương mù nhẹ | Chụp ngược sáng tạo bóng đen máy bay trên nền trời |
| Giữa trưa | Gắt, bóng đổ ngắn, chói | Ít đẹp; nghỉ, tránh say nắng |
| Chiều muộn | Vàng, xiên, đẹp nhất | Màu sơn thân máy bay lên rõ; dễ chụp đẹp |
| Hoàng hôn | Trời cam, đỏ | Chụp bóng máy bay, đèn hạ cánh bật sáng |
| Sau mưa | Trời trong, mây đẹp | Cơ hội chụp nền mây; cẩn thận đường trơn |
Buổi tối, máy bay bật đèn hạ cánh, đèn chớp; chụp phơi sáng lâu cho ra vệt sáng đẹp, cần chân máy và chỗ đứng ổn định. Đừng bao giờ dùng đèn pin mạnh hay đèn laser chiếu lên trời: hành vi này nguy hiểm cho phi công và bị cấm.
Điều tuyệt đối không làm
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Những hành vi dưới đây có thể gây nguy hiểm cho hoạt động bay hoặc vi phạm quy định an ninh, an toàn hàng không:
- Tiếp cận, trèo lên, chui qua hàng rào sân bay hay đứng sát cổng kỹ thuật, cổng ra vào khu bay.
- Chụp ảnh ở nơi có biển cấm chụp ảnh, khu vực quân sự; dừng ngay khi được nhân viên an ninh nhắc nhở.
- Bay flycam, drone trong vùng quanh sân bay; thả diều, bóng bay, đèn trời gần khu vực tiếp cận.
- Chiếu đèn mạnh, tia laser lên trời.
- Dừng xe, đứng chụp trên làn đường dẫn vào nhà ga, trên dải phân cách, giữa nút giao.
- Leo lên mái nhà, công trình đang thi công không có lan can để lấy góc chụp.
Danh sách này nêu nguyên lý chung; chi tiết vùng hạn chế, mức xử phạt thuộc quy định của cơ quan quản lý hàng không và các văn bản pháp luật hiện hành. Nếu không chắc một chỗ có được đứng chụp hay không, cách an toàn nhất là không chụp ở đó, hoặc hỏi nhân viên an ninh.
Thiết bị: không cần đắt mới chụp được
Điện thoại. Điện thoại đời mới chụp máy bay bay thấp khá đẹp, nhất là chiều muộn. Dùng chế độ chụp liên tục để bắt khoảnh khắc. Không cần tiến lại gần; đứng xa và chờ máy bay đi qua.
Máy ảnh với ống tele. Ống tele cho phép chụp chi tiết thân máy bay, bánh xe, động cơ mà vẫn đứng ở chỗ công cộng xa. Đây là lý do người chơi spotting ưa ống tele: tiến gần bằng ống kính chứ không bằng chân.
Chân máy. Hữu ích khi chụp tối, phơi sáng. Ở quán cà phê, hỏi chủ quán trước khi dựng; ở vỉa hè, dựng sát mép trong, không cản lối.
Bảo vệ tai. Máy bay đi thấp rất ồn; trẻ nhỏ nên có bịt tai, người lớn nhạy cảm cũng vậy.
Ống nhòm. Với người chỉ muốn ngắm, không chụp, một ống nhòm nhỏ đủ để nhìn rõ màu sơn, số hiệu trên thân máy bay. Trẻ con rất thích dùng ống nhòm, và đây cũng là cách ngắm không cần tiến lại gần.
Dắt trẻ đi xem máy bay
Trẻ nhỏ thường mê máy bay. Đưa trẻ đi xem máy bay là hoạt động cuối tuần đơn giản mà vui, nhất là với gia đình sống trong phường. Công viên Hoàng Văn Thụ là chỗ phù hợp: có không gian cho trẻ chạy, có khu vui chơi, có ghế cho người lớn ngồi.
Vài điều nên nhớ: giữ trẻ trong tầm tay ở gần đường lớn; chuẩn bị bịt tai cho trẻ nhạy cảm với tiếng động; mang nước, nón; đừng hứa chắc với trẻ là sẽ thấy máy bay bay sát, vì hướng đường bay thay đổi. Kể cho trẻ nghe về máy bay, về các chuyến đi, về những người làm việc ở sân bay là cách biến buổi chơi thành buổi học nhỏ.
Trẻ lớn hơn có thể ghi chép, vẽ lại máy bay, đoán hãng qua màu sơn. Đây là cách nhiều người làm nghề hàng không bây giờ đã bắt đầu niềm đam mê khi còn bé.
Ứng dụng theo dõi chuyến bay: dùng sao cho đúng
Nhiều người ngắm máy bay dùng các ứng dụng theo dõi chuyến bay công khai để biết máy bay nào sắp đến. Thông tin trên đó chỉ mang tính tham khảo, có độ trễ và không đầy đủ; không dựa vào đó để làm gì liên quan đến an toàn.
Nếu đang đứng ở nơi công cộng chờ máy bay, đừng mải nhìn điện thoại mà quên để ý xe cộ xung quanh. Khi chia sẻ ảnh lên mạng, tránh đăng kèm vị trí chi tiết của khu vực nhạy cảm, và tôn trọng quyền riêng tư của người xuất hiện trong ảnh.
Người chơi lâu năm thường ghi nhật ký những chiếc đã chụp: ngày, giờ, loại máy bay, hãng, điều kiện ánh sáng. Sau một thời gian, nhật ký ấy cho thấy mùa nào nhiều loại tàu bay lạ, giờ nào ánh sáng đẹp nhất ở chỗ mình hay đứng. Đó là cách học từ quan sát của chính mình, đáng tin hơn mọi lời đồn trên mạng.
Ngắm máy bay từ phía khác của sân bay
Phía bắc sân bay, vùng Gò Vấp cũ, từ lâu đã có tiếng với những quán cà phê tầng cao nhìn ra đường băng, vì ở phía đó tầm nhìn ít bị nhà ga, toà nhà che chắn. Nếu bạn muốn trải nghiệm khác, có thể tìm hiểu thêm ở khu đó; trang này chỉ viết về phía phường Tân Sơn Hòa.
Từ phía Tân Sơn Hòa, cảm giác khác: bạn đang ở ngay sát khu nhà ga, thấy dòng người, xe cộ, khách sạn, và máy bay xuất hiện giữa những mái nhà phố. Ảnh chụp ở đây thường mang tính đô thị: máy bay trên nền nhà ống, cây xanh, dây điện, những thứ làm nên gương mặt riêng của Sài Gòn.
Nhiều người chụp ảnh thích chính sự lộn xộn ấy: một chiếc máy bay thân rộng lướt qua phía trên dãy ban công phơi đồ, hay cái bóng của nó trượt trên mái tôn. Kiểu ảnh này kể được chuyện sống chung giữa phố và sân bay, điều mà ảnh chụp đường băng trống trải không có.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh máy bay từ ngoài sân bay có bị cấm không?
Chụp máy bay đang bay từ nơi công cộng nói chung là bình thường. Nhưng không được chụp ở nơi có biển cấm, khu vực quân sự, khu vực hạn chế, và phải dừng khi lực lượng an ninh yêu cầu. Quy định cụ thể nên tham khảo văn bản hiện hành.
Có được bay flycam để quay máy bay không?
Không nên. Khu vực quanh sân bay là vùng hạn chế, cấm bay đối với thiết bị bay không người lái nếu không có phép. Flycam gần đường bay có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho tàu bay và bị xử lý theo quy định.
Giờ nào nhiều máy bay hạ cánh nhất?
Mật độ chuyến bay thay đổi theo ngày, mùa và lịch khai thác của các hãng; không có giờ cố định công khai. Thường buổi chiều và tối khá nhiều chuyến. Quan sát tại chỗ vài lượt sẽ biết hôm đó máy bay đi hướng nào.
Trẻ nhỏ xem máy bay gần có hại tai không?
Tiếng máy bay bay thấp khá lớn. Đứng xa, ở trong thời gian ngắn thường không đáng lo, nhưng trẻ nhạy cảm nên đeo bịt tai. Nếu trẻ có vấn đề về tai hay thính lực, hỏi bác sĩ trước khi cho trẻ tiếp xúc tiếng ồn lớn.
Đứng ở hàng rào sân bay để chụp có sao không?
Không nên. Hàng rào, cổng kỹ thuật là ranh giới bảo vệ an ninh hàng không. Đứng sát, trèo, chụp qua hàng rào có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý. Chụp từ xa ở nơi công cộng với ống tele là cách đúng.