Bay nội địa từ Tân Sơn Nhất gồm bốn bước: chuẩn bị giấy tờ tùy thân hợp lệ; làm thủ tục (trực tuyến, tại máy tự phục vụ hoặc tại quầy) để nhận thẻ lên tàu bay và gửi hành lý; qua kiểm tra an ninh; ra đúng cửa ra tàu bay trước giờ lên tàu. Loại giấy tờ được chấp nhận, giờ đóng quầy, giờ đóng cửa lên tàu bay do quy định của cơ quan quản lý và của từng hãng đặt ra, nên luôn kiểm tra trước chuyến bay.
Bài viết theo nguyên lý chung, áp dụng được cho người đi lần đầu lẫn người lâu không bay. Quy định cụ thể như danh sách giấy tờ, giờ đóng quầy, mức hành lý có thể thay đổi; nguồn chắc chắn nhất là trang và ứng dụng của hãng bay, thông báo của cảng hàng không và văn bản của cơ quan quản lý hàng không.
Giấy tờ tùy thân: mang gì cho chắc
Với hành khách người lớn mang quốc tịch Việt Nam, giấy tờ phổ biến nhất là thẻ căn cước (hoặc căn cước công dân còn hạn) và hộ chiếu. Theo quy định hiện hành, một số dạng giấy tờ điện tử, như tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng của cơ quan công an, cũng được chấp nhận khi làm thủ tục. Danh sách đầy đủ các loại giấy tờ được chấp nhận và điều kiện của từng loại nằm trong quy định của cơ quan quản lý hàng không; hãy kiểm tra trước chuyến bay.
Kinh nghiệm thực tế: mang theo giấy tờ gốc, còn hạn, không rách, ảnh còn nhận rõ. Nếu dùng giấy tờ điện tử, đăng nhập sẵn ứng dụng từ ở nhà, sạc đầy điện thoại, vì đến quầy mới đăng nhập hay quên mật khẩu thì rất mất thời gian. Mang thêm một giấy tờ dự phòng nếu có. Giấy tờ bị mất ngay trước ngày bay thì liên hệ hãng và cơ quan công an nơi cư trú để được hướng dẫn, đừng đợi ra sân bay mới tính.
Tên trên vé phải khớp với tên trên giấy tờ tùy thân. Nếu đặt vé sai tên, sai thứ tự họ tên, sai dấu, hãy liên hệ hãng sửa trước ngày bay. Đến sân bay mới phát hiện thì có thể không kịp sửa, hoặc phải theo điều kiện vé.
Hành khách mang quốc tịch nước ngoài bay nội địa thường dùng hộ chiếu hoặc giấy tờ được chấp nhận theo quy định; nên mang theo hộ chiếu gốc.
Trẻ em, người đặc biệt: giấy tờ riêng
Trẻ em có quy định giấy tờ riêng, khác nhau theo độ tuổi. Trẻ nhỏ thường cần giấy khai sinh (bản gốc hoặc bản sao hợp lệ) hoặc giấy tờ khác theo quy định; trẻ đã có căn cước hoặc hộ chiếu thì dùng các giấy tờ đó. Trẻ sơ sinh có điều kiện về tuổi tối thiểu để bay. Các điều kiện này nên tra kỹ trên trang của hãng trước khi đặt vé.
Trẻ đi một mình phải đăng ký dịch vụ riêng với hãng, có giấy tờ của cha mẹ hoặc người giám hộ, có người đưa và người đón được đăng ký trước. Phụ nữ mang thai có giới hạn về tuần thai và có thể cần giấy xác nhận của cơ sở y tế. Người bệnh, người khuyết tật cần hỗ trợ đặc biệt nên đăng ký với hãng khi đặt vé.
Quy định với các nhóm này thay đổi theo hãng, nên đừng áp kinh nghiệm hãng này cho hãng kia.
Ba cách làm thủ tục
Làm thủ tục là bước nhận thẻ lên tàu bay và gửi hành lý ký gửi. Hiện có ba cách phổ biến:
- Trực tuyến: trên trang hoặc ứng dụng của hãng, mở trong một khoảng thời gian trước giờ bay. Nhận thẻ lên tàu bay điện tử; nếu không có hành lý ký gửi, nhiều trường hợp có thể đi thẳng vào an ninh.
- Máy tự phục vụ tại nhà ga: nếu hãng có, nhập mã đặt chỗ hoặc quét giấy tờ để in thẻ lên tàu bay, thẻ hành lý.
- Tại quầy: cách truyền thống, nhân viên kiểm tra giấy tờ, cân hành lý, in thẻ. Cần thiết với hành khách có giấy tờ đặc biệt, trẻ em đi một mình, hành lý đặc biệt.
Dù làm thủ tục cách nào, hãy nắm rõ giờ đóng quầy gửi hành lý và giờ đóng cửa lên tàu bay của hãng. Làm thủ tục trực tuyến không có nghĩa là được đến muộn: bạn vẫn phải qua an ninh và có mặt ở cửa ra tàu bay đúng giờ.
Kiểm tra an ninh: diễn ra thế nào
Ở lối vào khu an ninh, nhân viên kiểm tra giấy tờ tùy thân và thẻ lên tàu bay. Một số sân bay có ứng dụng nhận diện sinh trắc học ở khâu này cho hành khách đã đăng ký; nếu có, làm theo hướng dẫn tại chỗ. Sau đó, hành lý xách tay đặt lên băng chuyền qua máy soi, người đi qua cổng kiểm tra.
Bạn thường được yêu cầu bỏ ra khay: máy tính xách tay, máy tính bảng, đồ điện tử lớn, túi chất lỏng (nếu có), áo khoác, đồ kim loại như thắt lưng, chìa khoá. Có khi phải cởi giày. Làm theo chỉ dẫn của nhân viên tại chỗ, vì yêu cầu có thể khác nhau giữa các lần.
Nếu máy báo hoặc túi bị giữ lại, nhân viên có thể kiểm tra bằng tay hoặc yêu cầu mở túi. Hợp tác bình tĩnh. Những món không được phép sẽ phải bỏ lại. Sau khi qua an ninh, kiểm lại đủ đồ: điện thoại, ví, giấy tờ, máy tính trước khi rời khu khay.
Ra cửa lên tàu bay và lên máy bay
Thẻ lên tàu bay ghi số cửa ra tàu bay và giờ bắt đầu lên tàu. Cửa có thể thay đổi, nên theo dõi bảng thông tin trong nhà ga và thông báo trên loa, ứng dụng. Sau khi qua an ninh, đi đến khu vực cửa của mình trước, rồi mới đi ăn uống, mua sắm ở gần đó.
Lên tàu bay có thể bằng ống lồng nối thẳng từ nhà ga vào máy bay, hoặc bằng xe buýt sân đỗ chở ra máy bay đỗ xa. Đi xe buýt sân đỗ thì cần thêm thời gian, nên có mặt ở cửa đúng giờ. Cửa lên tàu bay đóng trước giờ khởi hành một khoảng thời gian do hãng quy định; đến sau giờ đóng cửa có thể không được lên dù máy bay còn ở đó.
Khi lên máy bay, tìm đúng ghế theo thẻ, cất hành lý xách tay vào ngăn phía trên hoặc dưới ghế trước mặt, làm theo hướng dẫn của tiếp viên.
Những lỗi hay gặp và cách tránh
Phần lớn sự cố trong thủ tục bay nội địa đến từ vài lỗi lặp đi lặp lại:
| Lỗi | Hậu quả | Cách tránh |
|---|---|---|
| Quên hoặc mang giấy tờ hết hạn | Không làm được thủ tục | Kiểm giấy tờ từ tối hôm trước |
| Tên trên vé khác giấy tờ | Bị từ chối hoặc phải sửa vé | Kiểm tên ngay khi đặt vé |
| Đến sau giờ đóng quầy | Không được gửi hành lý, có thể lỡ chuyến | Đến sớm theo khuyến nghị của hãng |
| Không theo dõi đổi cửa ra tàu bay | Chờ nhầm cửa, trễ lên tàu | Xem bảng thông tin, nghe thông báo |
| Để sạc dự phòng trong hành lý ký gửi | Vali bị giữ lại kiểm tra | Mang sạc dự phòng theo người |
Một danh sách kiểm tra ngắn trước khi rời nhà, gồm giấy tờ, thẻ lên tàu bay, nhà ga, giờ đóng quầy, sạc dự phòng, giúp tránh gần hết những lỗi trên.
Lưu ý riêng cho người ở Tân Sơn Hòa
Ở gần sân bay, nhiều người chọn đi xe máy ra rồi gửi xe ở bãi của sân bay, hoặc nhờ người nhà chở ra. Cách nào cũng được, nhưng hãy tính đủ thời gian cho các bước trong nhà ga, không chỉ thời gian đi đường. Đường ngắn không bù được hàng chờ dài ở an ninh vào giờ cao điểm.
Nếu bay sáng sớm, chuẩn bị đầy đủ từ tối hôm trước: giấy tờ, hành lý, thẻ lên tàu bay. Đi bộ hay chạy xe vài phút ra nhà ga trong lúc trời còn tối, mọi thứ đã sẵn sàng, là lợi thế thật sự của người sống ở phường cửa ngõ sân bay.
Một lưu ý nữa: khi khai địa chỉ liên lạc trong đặt chỗ hay khi làm thủ tục, ghi địa chỉ mới theo phường Tân Sơn Hòa và số điện thoại đang dùng. Nếu chuyến bay thay đổi hoặc hành lý gặp sự cố, hãng cần liên lạc được với bạn nhanh nhất.
Khi chuyến bay trễ, đổi giờ hay bị huỷ
Chuyến bay nội địa có thể trễ vì thời tiết, vì chuyến trước đó của cùng tàu bay về muộn, vì điều hành bay giờ cao điểm hoặc lý do kỹ thuật. Hãng thường báo qua tin nhắn, thư điện tử, ứng dụng. Vì vậy, số điện thoại và thư điện tử trong đặt chỗ phải là của chính người đi, đang dùng được.
Khi chuyến bay trễ lâu hoặc bị huỷ, hành khách có những quyền lợi nhất định theo quy định về vận chuyển hàng không và điều lệ của hãng, như được thông báo, được phục vụ trong thời gian chờ, được đổi chuyến hoặc hoàn vé trong một số trường hợp. Mức độ cụ thể tuỳ nguyên nhân và thời gian trễ. Hỏi trực tiếp nhân viên của hãng tại cửa ra tàu bay hoặc quầy, và giữ lại tin nhắn, thông báo làm bằng chứng.
Nếu chưa ra sân bay mà nhận tin chuyến trễ, đừng vội hoãn việc đến sân bay quá nhiều: giờ khởi hành mới có thể được điều chỉnh sớm lại. Theo dõi ứng dụng và làm theo thông báo của hãng. Người ở Tân Sơn Hòa có lợi thế là có thể chờ ở nhà lâu hơn, nhưng vẫn nên ra sân bay đủ sớm so với giờ mới.
Danh sách kiểm tra tối hôm trước
Năm phút kiểm tra tối hôm trước tiết kiệm được nhiều rắc rối sáng hôm sau:
- Giấy tờ tùy thân còn hạn, tên khớp với vé; ứng dụng định danh điện tử đã đăng nhập (nếu dùng).
- Đã làm thủ tục trực tuyến (nếu được), lưu thẻ lên tàu bay và chụp màn hình.
- Biết nhà ga khởi hành, giờ đóng quầy, giờ lên tàu theo thông tin của hãng.
- Hành lý xách tay không có vật bị cấm; sạc dự phòng nằm trong túi xách tay.
- Hành lý ký gửi đã cân thử, có thẻ tên.
- Đặt xe hoặc hẹn người chở, tính giờ rời nhà có trừ hao kẹt xe và hàng chờ.
Danh sách này dán ở cửa tủ hoặc lưu trên điện thoại, dùng cho mọi chuyến bay, sẽ nhanh chóng thành thói quen của cả nhà. Với người lớn tuổi đi một mình, con cháu nên gọi điện đọc lại danh sách cùng họ, đánh dấu từng mục đã xong, thay vì chỉ nhắn một câu nhắc chung chung.
Câu hỏi thường gặp
Dùng định danh điện tử thay căn cước để bay nội địa được không?
Theo quy định hiện hành, tài khoản định danh điện tử mức độ 2 được chấp nhận là giấy tờ tùy thân khi làm thủ tục bay nội địa. Nên đăng nhập sẵn, sạc đầy điện thoại và mang thêm giấy tờ gốc phòng khi ứng dụng gặp sự cố. Kiểm lại quy định trước chuyến bay.
Trẻ em bay nội địa cần giấy tờ gì?
Tuỳ độ tuổi, trẻ cần giấy khai sinh hoặc giấy tờ khác theo quy định; trẻ có căn cước, hộ chiếu thì dùng các giấy tờ đó. Trẻ sơ sinh có điều kiện về tuổi tối thiểu. Tra kỹ trên trang của hãng trước khi đặt vé.
Làm thủ tục trực tuyến rồi có cần in thẻ lên tàu bay không?
Thường không cần nếu hãng chấp nhận thẻ điện tử cho chặng đó. Chụp màn hình thẻ phòng khi điện thoại mất mạng. Nếu có hành lý ký gửi, vẫn phải đến quầy gửi hành lý trước giờ đóng quầy.
Qua an ninh có phải cởi giày không?
Không phải lúc nào cũng phải, tuỳ yêu cầu của nhân viên an ninh tại thời điểm đó. Nên mang giày dễ cởi, hạn chế đồ kim loại trên người để qua nhanh hơn.
Cửa ra tàu bay đổi thì biết bằng cách nào?
Theo dõi bảng thông tin chuyến bay trong nhà ga, nghe thông báo trên loa và kiểm tra ứng dụng của hãng. Nên có mặt ở khu vực cửa sớm để kịp phản ứng nếu có thay đổi.