Tiếng máy bay ban đêm và giấc ngủ: sắp phòng ngủ thế nào khi nhà gần Tân Sơn Nhất

Muốn ngủ ngon khi nhà gần sân bay Tân Sơn Nhất, việc quan trọng nhất là chọn và sắp phòng ngủ: phòng ở phía khuất của ngôi nhà, cửa sổ kín, có rèm dày, đầu giường đặt xa bức tường giáp phía ồn, và một nguồn tiếng ồn nền đều để che những tiếng máy bay đến bất chợt. Phần lớn khó chịu về đêm không đến từ độ lớn của tiếng ồn mà từ việc nó đến bất ngờ khi xung quanh đã yên.

Bài này dành cho người ở phường Tân Sơn Hòa (Phường 1, 2, 3 Tân Bình cũ) và những khu lân cận đường bay, đặc biệt nhà có người ngủ nông, người làm ca phải ngủ ngày, hay người mới chuyển tới. Bài không bàn chuyện chữa bệnh mất ngủ; nếu khó ngủ kéo dài, việc đúng là gặp bác sĩ.

Vì sao tiếng máy bay ban đêm khó chịu hơn ban ngày

Ban ngày, phố phường quanh sân bay đầy tiếng xe, tiếng người, tiếng hàng quán. Tiếng máy bay lẫn vào nền ồn chung nên tai ít nhận ra sự khác biệt. Về khuya, nền ồn tụt xuống, phố yên, và một chiếc máy bay bay qua tạo ra độ chênh rất lớn so với khoảnh khắc ngay trước đó. Chính độ chênh này, chứ không chỉ độ to tuyệt đối, khiến người đang ngủ dễ tỉnh giấc.

Giấc ngủ cũng có những giai đoạn nông và sâu xen kẽ. Ở giai đoạn nông, một âm thanh lạ có thể kéo người ta tỉnh hẳn hoặc tỉnh thoáng qua mà sáng ra không nhớ. Những lần tỉnh thoáng qua lặp lại nhiều lần trong đêm làm giấc ngủ bị cắt vụn, sáng dậy vẫn thấy mệt dù nằm đủ giờ.

Vì thế, chiến lược cho ban đêm khác với ban ngày: thay vì chỉ cố chặn tiếng, cần làm cho nền âm thanh trong phòng ổn định hơn, để mỗi lần máy bay qua không tạo cú chênh đột ngột.

Chọn phòng nào trong nhà làm phòng ngủ

Phòng ở phía khuất hướng máy bay bay qua. Sau vài tuần ở, bạn sẽ biết tiếng máy bay vọng vào chủ yếu từ phía nào. Phòng có cửa sổ quay ngược hướng đó, hoặc không có cửa sổ trực tiếp ra phía ấy, là lựa chọn đầu tiên.

Phòng giữa trong nhà ống. Nhà ống ở Tân Sơn Hòa thường sâu, có phòng trước, phòng giữa, phòng sau. Phòng giữa được hai phòng hai bên che chắn, thường yên hơn phòng mặt tiền giáp đường lớn như Trường Sơn hay Hoàng Văn Thụ.

Tầng thấp hơn sân thượng. Phòng sát mái, nhất là mái tôn, dễ dội âm và nóng. Nếu có thể, đặt phòng ngủ ở tầng có sàn bê tông phía trên.

Tránh phòng sát cầu thang mở. Cầu thang thông tầng truyền âm từ sân thượng và mặt tiền xuống các phòng. Phòng có cửa đóng kín, cách cầu thang một bức tường sẽ yên hơn.

Phòng ít cửa kính. Kính đơn và khung cửa hở là đường vào chính của âm thanh. Một phòng có cửa sổ nhỏ, kín khít thường yên hơn phòng nhiều cửa kính đẹp nhưng hở.

Sắp đồ trong phòng để giảm tiếng vọng

Khi đã chọn được phòng, cách sắp đồ đạc ảnh hưởng nhiều tới cảm giác ồn. Mục tiêu là giảm âm lọt vào và giảm âm dội bên trong:

• Đầu giường đặt sát bức tường trong, không đặt sát tường giáp mặt đường hay giáp phía máy bay.
• Tủ quần áo dựa vào bức tường phía ồn: tủ đầy quần áo là một lớp hút âm khá tốt.
• Rèm vải dày hai lớp, phủ rộng hơn khung cửa sổ, kéo sát xuống sàn.
• Thảm trải sàn, nệm, gối tựa giúp căn phòng bớt "vang" so với phòng trống chỉ có gạch men.
• Chèn khe dưới cửa phòng bằng thanh chặn khe, vì khe này để lọt tiếng từ cầu thang và hành lang.
• Không đặt máy lạnh cục nóng hay máy bơm sát bức tường đầu giường nếu tránh được.

Những việc này không làm phòng im tuyệt đối, nhưng gộp lại có thể khiến tiếng máy bay nghe dịu và xa hơn rõ rệt, nhất là với nhà thuê không được tự ý sửa cửa.

Tiếng ồn nền đều: vì sao quạt giúp ngủ ngon hơn

Một nguồn âm thanh đều, không thay đổi như quạt, máy lọc không khí, hay âm thanh mưa rơi phát nhỏ, làm nền ồn trong phòng cao lên một chút và ổn định. Khi đó, tiếng máy bay bay qua chỉ còn chênh ít so với nền, não ít bị đánh thức hơn. Đây là nguyên lý "che âm", được dùng rộng rãi ở các thành phố đông đúc.

Khi dùng, nên để âm lượng vừa đủ, không lớn tới mức chính nó trở thành tiếng ồn. Âm đều, liên tục tốt hơn âm có nhịp hay lời nói. Với trẻ nhỏ, nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi về mức âm phù hợp và để thiết bị cách xa đầu giường.

Nút tai là lựa chọn khác, hiệu quả với nhiều người lớn. Tuy nhiên nên chọn loại mềm, vừa tai, vệ sinh sạch, và không dùng nếu đang có vấn đề về tai. Người có triệu chứng ù tai, đau tai, nghe kém nên đi khám tai mũi họng trước khi dùng thường xuyên.

Người làm ca ngủ ban ngày

Quanh sân bay có nhiều người làm theo ca: nhân viên mặt đất, người làm kho hàng, tài xế chuyến sớm, người bán hàng phục vụ khách đêm. Ngủ ban ngày khó hơn ngủ ban đêm vì vừa có ánh sáng, vừa có tiếng ồn phố và tiếng máy bay dày hơn.

Với người làm ca, phòng ngủ cần tối hoàn toàn: rèm cản sáng, che kín khe cửa, tắt đèn báo của thiết bị. Nên thông báo với người trong nhà và hàng xóm gần về giờ ngủ của mình; ở các con hẻm nhỏ của Tân Sơn Hòa, chuyện thống nhất giờ yên tĩnh giữa các nhà làm ca khá phổ biến và được thông cảm.

Nhịp ngủ không cố định lâu ngày ảnh hưởng tới sức khoẻ theo nhiều cách. Nếu đã làm ca lâu năm và thấy mệt kéo dài, khó ngủ, ăn uống thất thường, hãy đi khám để bác sĩ tư vấn cách điều chỉnh phù hợp với tình trạng riêng.

Một điểm hay bị bỏ qua: người làm ca thường về nhà đúng lúc khu nhà ga và đường Trường Sơn đông nhất trong buổi sáng. Đi thẳng vào phòng tối, hạn chế nhìn màn hình sáng trên đường về, ăn nhẹ thay vì bữa no rồi mới ngủ giúp vào giấc dễ hơn dù ngoài trời đang ồn.

Thử nghiệm một tuần để biết phòng nào ngủ được

Thay vì đoán, có thể làm một thử nghiệm đơn giản trong một tuần. Ghi vào sổ mỗi sáng các mục dưới đây cho từng phòng thử:

Sau một tuần, những thay đổi có tác dụng sẽ hiện rõ. Cách làm này rẻ hơn nhiều so với thay cửa ngay từ đầu, và cũng là dữ kiện tốt để trao đổi với thợ nếu sau đó muốn cách âm bài bản.

Nhà thuê không được sửa: những việc vẫn làm được

Hỏi chủ nhà trước những việc nhỏ. Dán ron cao su vào khe cửa, gắn thanh chặn khe dưới cửa, treo thêm thanh rèm là những thay đổi ít ảnh hưởng tới nhà và dễ tháo khi trả phòng. Phần lớn chủ nhà đồng ý nếu được hỏi trước và cam kết trả lại nguyên trạng.

Dùng đồ đạc làm lớp đệm. Kệ sách, tủ vải, tấm vải dày treo trên tường giáp phía ồn đều giúp giảm âm dội trong phòng mà không cần khoan đục nhiều.

Chọn giường có đầu giường bọc nệm. Đầu giường mềm giúp hạn chế tiếng vọng sát tai khi nằm, nhất là ở phòng nhỏ lát gạch men.

Đổi vị trí giường thay vì đổi phòng. Chỉ cần xoay giường để đầu nằm xa cửa sổ hay xa bức tường phía mặt đường, cảm giác ồn đã giảm. Thử vài vị trí trong vài đêm trước khi chốt.

Trao đổi rõ trong hợp đồng. Nếu định thuê lâu, có thể thoả thuận với chủ nhà về việc thay ron, thay cửa và ai chịu chi phí. Ghi lại bằng văn bản để tránh tranh cãi khi kết thúc hợp đồng.

Thói quen buổi tối hợp với nhà gần sân bay

Ngoài phòng ngủ, cách sống buổi tối cũng ảnh hưởng tới việc ngủ có bị tiếng máy bay quấy rầy hay không. Người đi ngủ khi đã thật sự buồn ngủ thường vào giấc sâu nhanh hơn, và ở giấc sâu thì ít bị tiếng ồn đánh thức. Ngược lại, nằm trằn trọc lâu trên giường khiến mỗi tiếng máy bay qua đều nghe rõ mồn một và dễ sinh bực bội.

Một số thói quen người ở gần đường bay hay áp dụng: hạn chế cà phê, trà đặc từ chiều; giảm dùng điện thoại sát giờ ngủ; tắm nước ấm, tắt bớt đèn sáng trong nhà khoảng một giờ trước khi ngủ để cơ thể chuyển sang nhịp nghỉ. Đóng cửa, kéo rèm, bật quạt hay máy lọc không khí ngay từ lúc chuẩn bị đi ngủ, đừng đợi tới khi tiếng máy bay làm tỉnh giấc mới dậy đóng.

Nếu đang nằm mà bị tiếng máy bay làm tỉnh, nên tránh xem giờ hay cầm điện thoại. Nằm yên, thở chậm, chờ tiếng ồn đi qua thường giúp quay lại giấc nhanh hơn. Những việc này nghe đơn giản nhưng với nhiều người, chúng tạo khác biệt lớn hơn cả một tấm kính dày.

Khi nào cần đi khám

Tiếng ồn là một trong nhiều nguyên nhân làm khó ngủ. Căng thẳng, thói quen dùng điện thoại trước giờ ngủ, cà phê buổi chiều, bệnh lý hô hấp hay tim mạch cũng có thể gây mất ngủ. Nếu đã sắp xếp phòng ngủ hợp lý mà vẫn khó ngủ nhiều tuần, đừng mặc định là do máy bay.

Nên đi khám khi: khó ngủ kéo dài, ban ngày buồn ngủ tới mức ảnh hưởng công việc hay lái xe; ngáy to, ngưng thở khi ngủ theo lời người nhà; ù tai, nghe kém dần; đau đầu thường xuyên khi thức dậy. Bác sĩ sẽ khám và tư vấn theo tình trạng cụ thể. Không tự dùng thuốc ngủ kéo dài khi chưa có chỉ định.

Khi đi khám, nên mang theo ghi chép về giấc ngủ trong vài tuần: giờ đi ngủ, số lần tỉnh, cảm giác khi dậy, những thay đổi đã thử. Thông tin này giúp bác sĩ phân biệt khó ngủ do môi trường với khó ngủ do nguyên nhân khác, và tránh phải làm lại từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Có loại rèm nào chặn được hoàn toàn tiếng máy bay không?

Không có rèm nào chặn hoàn toàn. Rèm dày giúp giảm tiếng vọng trong phòng và giảm một phần âm cao, đồng thời chặn ánh đèn đêm. Muốn giảm tiếng nhiều hơn phải xử lý cửa sổ kín khít và khung cửa. Rèm nên coi là một lớp bổ sung, không phải giải pháp duy nhất.

Mở máy lạnh đóng kín cửa có giúp ngủ ngon hơn mở cửa sổ không?

Với nhà gần sân bay, đóng kín cửa thường giảm tiếng máy bay rõ hơn nhiều so với mở cửa sổ. Tiếng chạy đều của máy lạnh hay quạt còn tạo nền ồn ổn định. Tuy nhiên cần giữ thông gió hợp lý, vệ sinh máy định kỳ và không để phòng quá lạnh với trẻ nhỏ, người già.

Dùng nút tai mỗi đêm có hại không?

Nhiều người lớn dùng nút tai mềm hằng đêm mà không gặp vấn đề, miễn là vừa tai, sạch và thay định kỳ. Người đang viêm tai, đau tai, có nhiều ráy tai hay ù tai nên đi khám tai mũi họng trước. Trẻ em không nên dùng nút tai khi chưa hỏi bác sĩ.

Phòng tầng thượng có ồn hơn tầng dưới không?

Thường là có, nhất là phòng dưới mái tôn hay phòng có nhiều cửa kính nhìn ra trời. Tầng cao ít được nhà xung quanh che chắn và âm thanh từ trên cao đến trực tiếp hơn. Phòng ở tầng có sàn bê tông phía trên, nằm giữa nhà, thường yên hơn.

Có nên đổi phòng ngủ theo mùa không?

Có thể. Hướng cất hạ cánh của máy bay thay đổi theo gió, nên có thời gian tiếng máy bay vọng vào nhà từ phía này nhiều hơn phía kia. Nếu nhà có hai phòng ở hai phía, nhiều gia đình linh hoạt đổi chỗ ngủ khi thấy một phía ồn kéo dài.

Trẻ nhỏ có nên ngủ chung phòng với bố mẹ ở phòng yên nhất không?

Nhiều gia đình chọn để trẻ nhỏ ngủ ở phòng yên nhất trong nhà, vì giấc ngủ của trẻ dễ bị gián đoạn. Cách sắp xếp cụ thể tuỳ thói quen từng nhà. Nếu trẻ hay giật mình, khóc đêm kéo dài, nên đưa trẻ đi khám nhi để loại trừ nguyên nhân khác.