Ăn vặt tối Phạm Văn Hai: khu chợ đêm trước chợ, món quen và cách ăn cho yên tâm

Khi nhà lồng chợ Phạm Văn Hai đóng cửa buổi chiều, phần vỉa hè và lòng đường phía trước chợ chuyển sang bán đồ ăn tối và ăn vặt: xiên que, cá viên chiên, bánh tráng, chè, bún cá, mì, nước giải khát. Đây là chỗ ăn quen của học sinh, sinh viên, người thuê trọ và các gia đình trong phường Tân Sơn Hòa (Phường 2, Phường 3 Tân Bình cũ).

Bài này tả khu ăn vặt như người ở gần quen thấy: đến lúc nào, món gì hay có, ngồi ở đâu, giữ xe và giữ đồ thế nào, và vài nguyên tắc ăn đồ vỉa hè cho yên tâm. Không nêu tên hàng, không giá.

Tóm ý cho người vội: đến lúc trời vừa tối là nhiều món nhất, gửi xe có người trông, ngồi xa lòng đường, chọn món nấu chín còn nóng và cẩn trọng với nước đá.

Một cái chợ có hai ca

Ban ngày, Phạm Văn Hai là chợ dân sinh: thực phẩm, quần áo, đồ gia dụng. Khoảng chiều muộn, sạp trong nhà lồng dọn dần, người bán ăn vặt đẩy xe ra, căng dù, xếp ghế nhựa. Đến khi trời tối hẳn, phía trước chợ đã là một dãy hàng ăn sáng đèn.

Sang khuya, khu vực quanh chợ còn một nhịp khác: hàng sỉ thực phẩm, đặc biệt là thịt heo, nhận hàng và giao cho các chợ lẻ, quán ăn trong thành phố. Xe tải nhỏ, xe ba gác, xe máy chở thùng ra vào. Người đi ăn vặt thường đã về trước khi nhịp sỉ đông lên.

Hai ca nối nhau làm cho khu này gần như không bao giờ ngủ hẳn. Với người ở trọ gần đó, điều này vừa tiện (lúc nào cũng có cái ăn) vừa có cái giá: tiếng xe, tiếng dọn hàng vào giờ người khác ngủ. Chọn phòng trọ sát chợ nên tính tới chuyện này.

Món hay gặp ở khu ăn vặt tối

Đồ chiên, xiên que. Cá viên, bò viên, tôm viên, xúc xích, đậu hũ chiên, khoai lang lắc. Món rẻ, ăn nhanh, hợp đi theo nhóm. Chọn hàng chiên bằng dầu trong, không sậm màu, đồ ra lò còn nóng.

Bánh tráng các kiểu. Bánh tráng trộn, bánh tráng nướng, bánh tráng cuốn. Món quen của học sinh; nên hỏi độ cay trước, vì nhiều hàng cho sa tế khá mạnh.

Món nước. Bún cá, bún riêu, mì, hủ tiếu, mì Quảng. Buổi tối nhiều người ăn một tô nước thay bữa cơm sau giờ làm.

Chè và đồ uống. Chè đậu, chè thái, sữa đậu nành, nước mía, trà trái cây. Nước đá là phần cần cẩn trọng nhất trong cả bữa ăn vặt.

Đồ nướng. Bắp nướng, xiên nướng, chân gà, ốc nướng tuỳ hàng. Khói nướng nhiều, nên ngồi đầu gió.

Bánh và món ngọt. Bánh flan, bánh bò, bánh chuối, tàu hũ nước đường, sữa chua. Những món này hợp ăn tráng miệng sau tô bún hay dĩa xiên chiên.

Món mang về cho cả nhà. Gỏi cuốn, bì cuốn, bánh xèo, chả giò, xôi. Nhiều người tan ca ghé mua một túi về làm bữa tối nhanh cho gia đình thay vì nấu.

Nhịp sỉ về khuya: một mặt ít người thấy

Vùng Phạm Văn Hai được biết đến từ lâu như một nơi buôn bán thịt heo lớn của thành phố. Đêm xuống, khi người ăn vặt về dần, các sạp sỉ bắt đầu nhận hàng từ cơ sở giết mổ, xẻ, chia theo đơn rồi giao cho tiểu thương các chợ lẻ, bếp ăn, quán cơm. Công việc diễn ra nhanh, trong vài giờ, trước khi trời sáng.

Với người ngoài, cảnh này cho thấy một điều thú vị về bữa ăn của Sài Gòn: miếng thịt trong tô hủ tiếu buổi sáng ở một quận khác có thể đã đi qua con đường này lúc nửa đêm. Với người sống quanh chợ, đây là nguồn tiếng động, xe cộ và nước thải cần được quản lý; chính quyền và ban quản lý chợ nhiều lần nhắc chuyện giữ vệ sinh, trật tự ở khu buôn bán sỉ.

Người đi ăn khuya không nên tò mò đứng xem hay chụp ảnh sát các sạp đang làm hàng: lối đi chật, xe đẩy, dao thớt, nền ướt, người làm cần không gian. Muốn hiểu thêm về khu buôn bán này, cách tốt là hỏi chuyện những tiểu thương bán lẻ ban ngày khi họ rảnh tay.

Đến khu ăn vặt: chuẩn bị gì

Phía trước chợ hẹp, xe máy dừng đỗ dày. Vài thứ chuẩn bị giúp buổi tối dễ chịu hơn:

• Gửi xe ở bãi có người trông hoặc nơi hàng quán chỉ định; không dừng xe giữa lòng đường để mua mang đi.
• Mang tiền mặt mệnh giá nhỏ; nhiều hàng có mã chuyển khoản nhưng lúc đông vẫn tiện tiền mặt hơn.
• Cất điện thoại trong túi, không để trên bàn sát mép đường; khu đông người là nơi kẻ giật đồ thích.
• Mang khăn giấy ướt, chai nước riêng nếu đi cùng trẻ nhỏ.
• Trời mưa, khu vỉa hè có thể đọng nước; hàng nào có mái che, bàn ghế khô thì ngồi lại, không thì mua mang về.

Nếu đến bằng xe công nghệ, nên hẹn điểm đón ở một góc đường rộng gần đó thay vì ngay trước dãy hàng, vì xe dừng giữa dòng người đi bộ vừa nguy hiểm vừa làm tắc cả đoạn. Người đi xe máy nên đội mũ bảo hiểm cả khi chỉ chạy vài trăm mét từ nhà ra chợ; đường quanh chợ buổi tối nhiều xe quay đầu, lấn làn bất ngờ.

Ăn đồ vỉa hè cho yên tâm

Vấn đề lớn nhất của đồ ăn vỉa hè thường không nằm ở món, mà ở nước, đá và khâu giữ đồ. Hàng tốt dùng nước sạch đựng thùng có nắp, rửa bát bằng nhiều thau thay nước thường xuyên, đá lấy từ cơ sở có đóng bao. Nhìn quầy vài phút là thấy được cách làm của người bán.

Đồ ăn đã chín mà để ngoài trời lâu, không đậy, ruồi đậu là dấu hiệu nên bỏ qua. Đồ chiên lại nhiều lần, dầu đen, có mùi khét cũng nên tránh. Nước chấm, tương ớt dùng chung nên chọn hàng múc ra chén nhỏ cho từng khách thay vì để sẵn chung chai trên bàn từ chiều.

Người có bệnh dạ dày, người đang dùng thuốc hoặc có thai nên thận trọng với món cay nhiều, món sống, nước đá. Nếu sau khi ăn thấy đau bụng nhiều, nôn, sốt hoặc đi ngoài liên tục, nên đi khám bác sĩ thay vì tự xử lý ở nhà.

Ăn tại chỗ hay mua mang về

So sánh nhanh hai cách thường gặp ở khu ăn vặt tối.

Mua mang về nên hạn chế hộp xốp khi đựng đồ còn rất nóng; nếu có thể, mang hộp riêng. Nhiều hàng sẵn lòng cho vào hộp của khách.

Với món nước, cách người quen hay làm là xin để riêng bún, rau và nước dùng; về nhà đun nước dùng sôi lại rồi mới chan, tô bún sẽ gần như vừa múc. Món chiên thì mở hộp ngay khi về để hơi nước thoát ra, đồ chiên đỡ bị mềm, đỡ ngấm dầu.

Sống sát chợ: tiện và phiền

Phòng trọ, căn hộ dịch vụ trong vòng vài trăm mét quanh chợ thường dễ thuê, gần chỗ ăn, chỗ mua sắm. Người làm ca, sinh viên rất chuộng vì về khuya vẫn có đồ ăn. Nhưng nên biết trước những điều phiền: tiếng xe và tiếng dọn hàng về đêm, mùi thực phẩm khi trời nóng, rác cuối buổi chợ, lối vào nhà có thể bị xe và hàng hoá chắn.

Trước khi thuê, nên đến xem vào hai thời điểm: buổi tối khi khu ăn vặt đông, và sau nửa đêm khi nhịp sỉ bắt đầu. Nghe tiếng ồn, nhìn lối đi, hỏi hàng xóm xem nước có ngập khi mưa lớn không. Người ngủ không sâu hay có con nhỏ nên chọn chỗ cách chợ vài con hẻm, vẫn đi bộ ra ăn được mà đỡ ồn. Chuyện chọn nhà thuê theo tiếng ồn máy bay, theo hướng đường bay được bàn kỹ ở mục Nhà ở và thuê nhà.

Khu ăn vặt trong đời sống của phường

Với người đã ở đây lâu, khu ăn vặt trước chợ là nơi hẹn gặp quen thuộc: học sinh tan học thêm, nhóm đồng nghiệp tan ca, cặp vợ chồng trẻ dắt con đi dạo. Một tô bún, vài xiên que, ly chè là bữa tối đủ đầy với nhiều người làm công ăn lương.

Khu này cũng là kế sinh nhai của nhiều gia đình. Có người ban ngày bán rau trong chợ, tối đẩy xe ra bán chè; có người làm ở sân bay ca ngày, tối phụ hàng nhà. Đi ăn ở đây, cư xử tử tế với người bán, không xả rác, xếp ghế lại gọn khi đứng dậy là cách góp phần giữ cho khu ăn vặt sạch sẽ và được duy trì lâu dài.

Buôn bán trên vỉa hè, lòng đường luôn đi kèm câu chuyện trật tự đô thị. Có thời điểm hàng quán được sắp xếp lại, thu hẹp chỗ ngồi, có lúc dời vào trong hẻm hay lên vỉa hè theo vạch kẻ. Vì vậy, cảnh khu ăn vặt mỗi năm có thể khác một chút so với những gì đã đọc hay nghe kể; đến tận nơi mới biết hôm nay ra sao.

Gợi ý một buổi tối ăn vặt theo nhóm

Ví dụ giả định một nhóm bốn người bạn đi ăn tối ở khu trước chợ, muốn no mà không bị ngấy:

• Bắt đầu bằng một món nước nhẹ như bún cá hay bún riêu, mỗi người một tô nhỏ hoặc chia nhau.
• Gọi chung một dĩa đồ chiên, một phần bánh tráng trộn, ăn trong lúc trò chuyện.
• Thêm vài xiên nướng hoặc bắp nướng nếu còn đói.
• Kết thúc bằng chè hoặc tàu hũ, chọn loại ít đá nếu trời đã khuya.
• Mỗi người góp một phần, trả cho từng hàng ngay khi nhận món để người bán không phải nhớ.

Cách ăn chia nhỏ này giúp thử được nhiều món mà không lãng phí, và cũng hợp với nhịp của khu ăn vặt: mỗi hàng bán một vài món, khách đi từ hàng này sang hàng khác. Người bán thường không phiền khi khách ngồi ghế hàng mình mà ăn thêm món mua ở hàng bên cạnh, miễn là có gọi món của họ và hỏi trước một tiếng.

Câu hỏi thường gặp

Khu ăn vặt trước chợ Phạm Văn Hai bán đến mấy giờ?

Khu này chủ yếu bán buổi tối, từ lúc nhà lồng chợ đóng cửa đến khuya. Giờ của từng hàng khác nhau và thay đổi theo mùa, ngày lễ. Đến sớm buổi tối sẽ có nhiều món hơn; càng khuya hàng dọn dần.

Đi một mình có ngồi được không?

Được. Nhiều người ghé ăn một mình sau giờ làm. Các hàng món nước thường có ghế đơn, ăn nhanh. Chỉ nên giữ đồ cá nhân cẩn thận và gửi xe ở chỗ có người trông.

Có món chay ở khu ăn vặt không?

Có một số món như bắp nướng, khoai, chè, đậu hũ, bánh tráng không thịt. Nhưng dầu chiên và vỉ nướng thường dùng chung với đồ mặn, nên người ăn chay nghiêm cần hỏi kỹ hoặc chọn hàng chay riêng trong khu dân cư.

Trẻ nhỏ ăn đồ chiên, đồ vỉa hè có sao không?

Thỉnh thoảng ăn món nấu chín, còn nóng thường không đáng lo với trẻ khoẻ mạnh. Nên hạn chế đồ chiên nhiều dầu, món cay, nước đá, nước màu. Trẻ có dị ứng thực phẩm hay bệnh nền thì hỏi ý kiến bác sĩ về chế độ ăn.

Khu chợ đêm có giữ xe không?

Quanh chợ có chỗ giữ xe, một số hàng quán có người trông xe cho khách. Nên gửi ở chỗ có vé hoặc có người nhận xe rõ ràng; tránh để xe trên vỉa hè không ai trông vì dễ mất đồ và cản lối đi.

Chợ sỉ ban đêm có cho người mua lẻ không?

Nhịp sỉ về khuya chủ yếu phục vụ người buôn, chủ quán, mua theo số lượng lớn. Người mua lẻ nên đi chợ ban ngày, khi các sạp bán lẻ hoạt động đầy đủ, dễ chọn và dễ hỏi hơn.