Quanh nhà ga sân bay Tân Sơn Nhất, phía phường Tân Sơn Hòa, tập trung nhiều doanh nghiệp làm dịch vụ gắn với hàng không: đại lý bán vé, công ty giao nhận hàng không lo thủ tục và chuyển hàng tới kho sân bay, công ty chuyển phát, dịch vụ hỗ trợ thị thực và du lịch. Họ đứng ở vòng ngoài của chuỗi hàng không: không khai thác tàu bay hay kho hàng trong khu vực cảng, mà kết nối khách hàng với các đơn vị đó.
Bài này giải thích chuỗi dịch vụ vận hành ra sao, điều kiện cơ bản của từng loại hình theo nguyên lý, và những điều người gửi hàng, người mua vé nên kiểm. Bài không nêu giá cước, phí dịch vụ, và không khen chê đơn vị cụ thể; ai cần tìm doanh nghiệp theo ngành có thể tra danh bạ doanh nghiệp của trang. Quy định chuyên ngành hàng không, hải quan thay đổi thường xuyên, nên luôn kiểm thông tin hiện hành.
Chuỗi dịch vụ hàng hoá đường hàng không
Một lô hàng đi máy bay thường qua nhiều tay. Chủ hàng giao hàng cho công ty giao nhận; công ty giao nhận đóng gói, cân đo, lập chứng từ, đặt chỗ với hãng bay hoặc đại lý hàng hoá của hãng, làm thủ tục hải quan nếu là hàng xuất nhập khẩu, rồi đưa hàng vào kho hàng hoá của sân bay. Đơn vị khai thác kho tiếp nhận, soi chiếu an ninh, xếp hàng lên tàu bay. Ở đầu kia, quy trình đi ngược lại.
Doanh nghiệp giao nhận ở Tân Sơn Hòa và các phường lân cận làm phần việc giữa chủ hàng và kho sân bay. Lợi thế của việc đặt văn phòng gần sân bay là nhân viên có thể đi lại nhanh giữa văn phòng, kho của khách và kho sân bay, xử lý những lô hàng gấp, chứng từ cần sửa trong ngày.
Với hàng nhỏ, hàng cá nhân, người gửi thường dùng dịch vụ chuyển phát. Các công ty chuyển phát gom nhiều kiện nhỏ thành lô lớn để gửi theo đường hàng không. Người gửi không làm việc trực tiếp với hãng bay, nhưng vẫn phải tuân theo các quy định về hàng cấm, hàng hạn chế của vận tải hàng không.
Vì sao văn phòng nhỏ vẫn sống được
Ngành giao nhận có nhiều doanh nghiệp lớn, nhưng văn phòng nhỏ quanh sân bay vẫn có chỗ nhờ phục vụ những nhóm khách cụ thể: người bán hàng trực tuyến gửi hàng mẫu ra nước ngoài, doanh nghiệp nhỏ xuất lô hàng ít, gia đình gửi đồ cho người thân ở xa, hàng cần đi gấp trong ngày. Những khách này cần người hướng dẫn tận tình, xử lý nhanh, hơn là giá thấp nhất.
Với người muốn vào nghề, hiểu rõ nhóm khách mình phục vụ, giỏi một vài tuyến hay một vài loại hàng thường hiệu quả hơn cố làm mọi thứ.
Các loại hình dịch vụ thường gặp trong phường
Đại lý bán vé máy bay. Bán vé của các hãng theo hợp đồng đại lý, hỗ trợ đổi vé, hoàn vé, mua thêm hành lý theo chính sách của hãng. Đại lý không quyết định chính sách giá, điều kiện vé; những điều này do hãng bay đặt ra.
Giao nhận hàng không. Nhận uỷ thác vận chuyển hàng hoá bằng đường hàng không, lập chứng từ, làm thủ tục hải quan, có thể kết hợp vận chuyển đường bộ đến tận kho khách.
Chuyển phát nhanh, gửi hàng quốc tế. Nhận gửi tài liệu, kiện hàng nhỏ đi trong nước và nước ngoài; phù hợp với cá nhân, doanh nghiệp nhỏ, người bán hàng trực tuyến.
Khai báo hải quan. Đại lý làm thủ tục hải quan thay chủ hàng, cần có nhân viên đủ điều kiện theo quy định hải quan.
Hỗ trợ thị thực, du lịch. Hướng dẫn hồ sơ, đặt lịch, dịch thuật, đặt dịch vụ du lịch. Quyết định cấp thị thực luôn thuộc cơ quan lãnh sự của nước đến, không thuộc đơn vị dịch vụ.
Dịch vụ cho người lao động đi nước ngoài
Quanh khu sân bay cũng có các văn phòng hỗ trợ người lao động, du học sinh làm hồ sơ, mua vé, gửi hành lý. Hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là ngành có giấy phép riêng, chỉ doanh nghiệp được cấp phép mới được tuyển và đưa người đi. Người lao động nên tra giấy phép của doanh nghiệp trên kênh của cơ quan quản lý lao động trước khi nộp hồ sơ hay đóng tiền.
Điều kiện kinh doanh theo nguyên lý
Dịch vụ logistics nói chung, trong đó có giao nhận, là ngành có điều kiện ở mức nhất định theo quy định hiện hành, nhất là khi có yếu tố nước ngoài hoặc kết hợp vận tải. Làm thủ tục hải quan thay chủ hàng đòi hỏi doanh nghiệp đáp ứng điều kiện đại lý làm thủ tục hải quan và có nhân viên có chứng chỉ nghiệp vụ. Kinh doanh vận tải đường bộ để chở hàng đến sân bay cần giấy phép kinh doanh vận tải.
Đại lý bán vé hoạt động dựa trên hợp đồng đại lý với hãng bay hoặc với đại lý cấp trên. Trong ngành vận tải hàng hoá quốc tế, các hãng thường làm việc với đại lý được một hiệp hội vận tải hàng không quốc tế công nhận, hoặc thông qua các đại lý đó. Doanh nghiệp nhỏ mới vào nghề thường bắt đầu làm việc qua một đại lý lớn hơn.
Dịch vụ du lịch lữ hành là ngành có điều kiện, có giấy phép, ký quỹ và yêu cầu người phụ trách có chuyên môn. Một văn phòng chỉ bán vé máy bay khác với công ty tổ chức tour trọn gói. Khi mở doanh nghiệp, xác định rõ mình làm gì để đăng ký và xin phép đúng; khi là khách hàng, hỏi giấy phép tương ứng.
Kiểm một đơn vị giao nhận trước khi giao hàng
Trước khi giao lô hàng đầu tiên, tra mã số thuế và tình trạng hoạt động của đơn vị, hỏi họ đã gửi loại hàng tương tự đến nước đó chưa, đối tác ở đầu nhận là ai, và xin vận đơn hoặc mã theo dõi ngay khi hàng được giao đi. Đơn vị nghiêm túc sẵn lòng giải thích rõ quy trình và chứng từ.
Người gửi hàng nên kiểm gì
Hàng có được gửi bằng máy bay không. Pin lithium, chất lỏng dễ cháy, bình xịt, hoá chất, nam châm mạnh, hàng có mùi nặng là những nhóm có hạn chế hoặc cấm. Khai báo trung thực với đơn vị nhận gửi; khai sai có thể bị giữ hàng, bị phạt, và gây nguy hiểm cho chuyến bay.
Đóng gói. Hàng đi máy bay chịu va đập, thay đổi áp suất, nhiệt độ. Đóng gói chắc, chống thấm, ghi rõ hàng dễ vỡ; hỏi đơn vị giao nhận tiêu chuẩn đóng gói cho loại hàng của mình.
Cách tính cước. Cước hàng không thường tính theo khối lượng thực hoặc khối lượng quy đổi theo thể tích, lấy số lớn hơn. Hàng nhẹ mà cồng kềnh có thể bị tính cước cao hơn khối lượng thật.
Bảo hiểm hàng hoá. Hỏi trách nhiệm bồi thường của đơn vị vận chuyển khi mất, hỏng hàng, mức giới hạn bồi thường, và có nên mua thêm bảo hiểm cho hàng giá trị cao.
Thủ tục ở nước đến. Hàng gửi quốc tế phải tuân theo quy định nhập khẩu của nước đến. Thực phẩm, thuốc, mỹ phẩm, hàng có thương hiệu thường bị kiểm soát chặt; hỏi kỹ trước khi gửi.
Hàng gửi theo người đi máy bay
Một hiện tượng quen ở khu sân bay là nhờ người quen hay người lạ xách tay hàng hoá. Với người được nhờ, nguyên tắc an ninh hàng không rất rõ: không mang hộ hành lý, kiện hàng mà mình không tự đóng và không biết bên trong có gì. Với người kinh doanh, chuyển hàng thương mại qua đường xách tay để tránh khai báo có thể vi phạm quy định hải quan; gửi qua đơn vị giao nhận, khai báo đầy đủ là cách an toàn về lâu dài.
Mua vé qua đại lý: những điều cần biết
Mua vé qua đại lý có lợi khi cần tư vấn hành trình nhiều chặng, đặt cho đoàn, hay cần người hỗ trợ đổi vé. Đổi lại, khách cần kiểm vài điều: vé được xuất trên hệ thống của hãng, có mã đặt chỗ tra được trên trang chính thức của hãng; điều kiện đổi, hoàn vé theo hạng vé; phí dịch vụ của đại lý, nếu có, tách bạch với giá vé của hãng.
Ngay sau khi mua, tự tra mã đặt chỗ trên kênh chính thức của hãng để xác nhận tên, ngày giờ, hành lý. Tên hành khách phải đúng với giấy tờ tuỳ thân. Nếu đại lý chỉ gửi ảnh chụp vé mà không có mã đặt chỗ tra được, cần hỏi lại ngay.
Cẩn thận với các lời chào bán vé "giá nội bộ", "vé đoàn giá rẻ" qua mạng xã hội từ người không rõ danh tính. Tra mã số thuế của đại lý, xem có văn phòng thật, ưu tiên thanh toán vào tài khoản doanh nghiệp và lấy hoá đơn.
Hoàn vé, đổi vé: ai chịu trách nhiệm
Khi chuyến bay thay đổi lịch, bị huỷ hay hành khách muốn đổi vé, quyền lợi được giải quyết theo điều kiện vé và chính sách của hãng bay. Đại lý là nơi tiếp nhận yêu cầu và làm thủ tục với hãng, nhưng tiền hoàn có thể đi qua đại lý trước khi đến khách. Hỏi rõ thời gian xử lý, phí của đại lý cho việc đổi hoàn, và giữ mọi xác nhận bằng văn bản.
Ai làm gì trong một chuyến hàng xuất khẩu
Bảng minh hoạ vai trò, giúp chủ hàng nhỏ hiểu mình đang làm việc với ai. Trình tự thực tế có thể khác tuỳ loại hàng và dịch vụ.
| Khâu | Đơn vị thường đảm nhận | Chủ hàng cần làm gì |
|---|---|---|
| Chuẩn bị, đóng gói | Chủ hàng hoặc công ty giao nhận | Cung cấp thông tin hàng trung thực |
| Chứng từ, đặt chỗ | Công ty giao nhận | Cung cấp hoá đơn, danh sách hàng, giấy phép nếu cần |
| Thủ tục hải quan | Đại lý làm thủ tục hải quan hoặc chủ hàng | Kiểm thông tin khai báo trước khi nộp |
| Vận chuyển đến kho sân bay | Công ty giao nhận, nhà xe | Thống nhất thời gian giao |
| Tiếp nhận, soi chiếu, xếp hàng | Đơn vị khai thác kho hàng hoá của sân bay | Không trực tiếp làm |
| Vận chuyển hàng không | Hãng bay | Theo dõi qua mã vận đơn |
Hiểu chuỗi này giúp chủ hàng biết khi có trục trặc thì hỏi ai, và vì sao một lô hàng có thể bị chậm ở khâu không phải lỗi của đơn vị giao nhận.
Câu hỏi thường gặp
Gửi hàng đi nước ngoài từ Tân Sơn Hòa thì làm thế nào?
Liên hệ một công ty chuyển phát hoặc giao nhận có dịch vụ quốc tế, khai báo đúng loại hàng, đóng gói theo hướng dẫn, kiểm quy định nhập khẩu của nước đến. Tra mã số thuế của đơn vị trước khi giao hàng và giữ biên nhận, mã vận đơn.
Pin sạc dự phòng có gửi hàng máy bay được không?
Pin lithium là hàng có hạn chế nghiêm ngặt trong vận tải hàng không, nhiều trường hợp không được gửi theo hàng hoá thông thường. Hỏi đơn vị vận chuyển và kiểm quy định hiện hành của hãng bay trước khi gửi.
Mua vé qua đại lý có đắt hơn mua trực tiếp không?
Tuỳ đại lý và thời điểm. Đại lý có thể thu phí dịch vụ, đổi lại có tư vấn và hỗ trợ. Hỏi rõ giá vé của hãng và phí dịch vụ tách riêng, so sánh với giá trên kênh chính thức của hãng.
Đơn vị dịch vụ có bảo đảm được cấp thị thực không?
Không. Quyết định cấp thị thực thuộc cơ quan lãnh sự của nước đến. Đơn vị dịch vụ chỉ hỗ trợ hồ sơ. Cẩn thận với bất kỳ ai hứa chắc chắn đậu thị thực, nhất là khi đòi khoản tiền lớn.
Muốn mở công ty giao nhận ở Tân Sơn Hòa cần gì?
Đăng ký doanh nghiệp với ngành nghề phù hợp, đáp ứng điều kiện của dịch vụ logistics theo quy định hiện hành, có nhân sự nghiệp vụ, và nếu làm thủ tục hải quan thì đáp ứng điều kiện đại lý hải quan. Nhiều người mới bắt đầu bằng cách hợp tác với đại lý lớn hơn.