Ba con đường Phổ Quang, Hoàng Văn Thụ và Trường Sơn là ba lát cắt dễ thấy nhất của phường Tân Sơn Hòa: Trường Sơn là trục cửa ngõ dẫn vào khu nhà ga sân bay, Hoàng Văn Thụ là đại lộ rợp cây ôm công viên, còn Phổ Quang là con đường của văn phòng và chung cư nối khu sân bay với phía Phú Nhuận cũ. Đi bộ, ngồi cà phê, quan sát nhịp ngày đêm trên ba con đường này là cách nhanh nhất để hiểu gương mặt phố của phường.
Bài này nhìn ba con đường như phố để ngắm: kiến trúc, cây xanh, hàng quán, con người, nhịp sống. Chuyện kẹt xe, chọn đường đi lại được bàn ở mục Giao thông và kẹt xe; chuyện tên đường mang tên ai, tên gì được viết ở mục Lịch sử và tên gọi.
Lưu ý: những con đường dài có thể đi qua nhiều phường. Hoàng Văn Thụ, chẳng hạn, kéo dài sang vùng Phú Nhuận cũ và phía Lăng Cha Cả thuộc phường Tân Sơn Nhất mới. Bài chỉ tả đoạn đường gắn với Tân Sơn Hòa (Phường 1, 2, 3 Tân Bình cũ), ranh chi tiết nên xem trên bản đồ hành chính mới.
Gọn lại: Trường Sơn để thấy nhịp sân bay, Hoàng Văn Thụ để đi dưới bóng cây và ghé công viên, Phổ Quang để thấy phố văn phòng và đời sống chung cư; đi chiều muộn ngày thường là dễ chịu nhất.
Trường Sơn: con đường của người đi và người đón
Trường Sơn là con đường mà gần như ai từng bay qua Tân Sơn Nhất cũng đã đi qua, dù có thể không để ý tên. Hai bên đường là khách sạn, văn phòng đại lý vé, công ty du lịch, nhà hàng, quán cà phê, cửa hàng tiện lợi; dòng xe taxi, xe công nghệ, xe đưa đón khách sạn chạy liên tục.
Nhịp của Trường Sơn là nhịp chuyến bay. Sáng sớm đã có người kéo vali; trưa dịu hơn; chiều tối đông dần khi các chuyến đến dày lên; khuya vẫn còn xe đón khách đáp muộn. Ngồi một quán cà phê bên đường vài giờ, bạn sẽ thấy những cảnh rất riêng: cả gia đình ôm hoa đi đón người đi xa về, nhóm tiếp viên trong đồng phục về khách sạn, người lao động mang thùng hàng ra sân bay.
Ở đầu Trường Sơn phía công viên Hoàng Văn Thụ có cổng công viên kiến trúc hiện đại, nhiều người dùng làm điểm hẹn. Đây cũng là chỗ dừng chân hợp lý để bắt đầu một vòng dạo, vì có bóng cây, ghế ngồi và nơi gửi xe.
Hoàng Văn Thụ: đại lộ cây xanh và công viên
Hoàng Văn Thụ là một trong những trục lớn của vùng Tân Bình – Phú Nhuận cũ. Đoạn chạy qua phường Tân Sơn Hòa có điểm nhấn là công viên Hoàng Văn Thụ, mảng xanh lớn nằm giữa Hoàng Văn Thụ, Phan Đình Giót và Trần Quốc Hoàn. Đi ngang đoạn này, bạn thấy hàng cây lớn, khoảng trời thoáng, khác hẳn những đoạn phố nhà ống dày đặc.
Hai bên đại lộ có văn phòng, ngân hàng, cửa hàng, quán ăn, nhiều toà nhà thấp và trung tầng. Vì gần sân bay, chiều cao công trình bị giới hạn theo quy định tĩnh không, nên đường phố không bị kẹp giữa các toà cao chót vót như vài trục trung tâm, bầu trời vẫn mở.
Giờ cao điểm, Hoàng Văn Thụ đông xe, nhất là quanh các nút giao dẫn vào sân bay và về phía Lăng Cha Cả. Muốn đi bộ ngắm phố, nên chọn giờ thấp điểm, đi trên vỉa hè phía công viên để có bóng mát.
Phổ Quang: phố văn phòng và chung cư
Phổ Quang là con đường có dáng hiện đại hơn của phường: nhiều toà văn phòng, căn hộ, chung cư, xen với nhà phố, quán ăn, quán cà phê phục vụ dân văn phòng. Con đường nối khu sân bay với hướng Phú Nhuận cũ, nên vừa có người đi làm, vừa có xe đi tắt né các trục chính.
Buổi trưa, Phổ Quang đông dân văn phòng đi ăn; buổi tối, cư dân các chung cư đi dạo, ra quán, đưa con đi chơi. Những chung cư ở đây là lựa chọn của nhiều người làm ở sân bay và các công ty quanh đó, vì gần chỗ làm mà không phải ở trong hẻm.
Nhìn kỹ, Phổ Quang cho thấy một xu hướng của vùng sân bay: nhà phố cũ dần thay bằng toà văn phòng, căn hộ, khách sạn trong giới hạn chiều cao cho phép; mặt tiền chuyển từ ở sang kinh doanh. Đây là bức tranh thu nhỏ của cách khu sân bay đô thị hoá.
Ba con đường so với nhau
Bảng so sánh khái quát để người mới đến hình dung; mỗi đoạn đường cụ thể có thể khác.
| Trường Sơn | Hoàng Văn Thụ | Phổ Quang | |
|---|---|---|---|
| Gương mặt chính | Cửa ngõ sân bay, khách sạn, đại lý vé | Đại lộ cây xanh, công viên, văn phòng | Văn phòng, chung cư, quán xá |
| Nhịp sống | Theo giờ chuyến bay, gần như cả ngày đêm | Theo giờ đi làm, giờ tập thể dục | Theo giờ văn phòng và cư dân chung cư |
| Đi bộ ngắm | Đông xe, vỉa hè bận rộn | Dễ chịu nhất đoạn công viên | Vừa phải, nhiều quán để ngồi |
| Hợp với | Người muốn thấy nhịp sân bay | Người muốn bóng mát, khoảng xanh | Người muốn thấy phố văn phòng hiện đại |
Ba con đường gần nhau, có thể nối thành một vòng đi bộ trong một buổi chiều nếu sức khoẻ cho phép, hoặc chạy xe chậm rồi dừng ở những đoạn thích. Bài về dạo phố sát sân bay trong mục này gợi ý thêm các đường nhỏ quanh đó.
Những chi tiết đáng nhìn khi đi trên ba con đường
Mái nhà và đường chân trời. Toà nhà quanh sân bay có chiều cao khá đều, tạo đường chân trời thấp, phẳng; máy bay xuất hiện trên nền trời rất rõ.
Mặt tiền nhiều lớp thời gian. Nhà phố xây từ nhiều thời kỳ đứng cạnh nhau: nhà cũ có ban công sắt, nhà mới mặt kính. Mỗi mặt tiền kể một chuyện đổi chủ, đổi nghề.
Hàng cây. Cây lớn trên vỉa hè, nhất là quanh công viên, là thứ quý nhất của phố. Mùa mưa, tán cây xanh đậm; mùa khô, lá rụng nhiều.
Biển chỉ đường sân bay. Hệ thống chỉ dẫn vào ga quốc nội, ga quốc tế dày đặc; người ngắm phố sẽ thấy cả một "ngôn ngữ" giao thông riêng của khu này.
Người. Tiếp viên, nhân viên mặt đất, dân văn phòng, tài xế, người bán hàng rong, du khách; ít khu phố nào ở Sài Gòn có sự pha trộn như vậy trong vài trăm mét.
Ngày và đêm trên cùng một con phố
Ban ngày, ba con đường nóng, sáng, đông, ồn; ánh nắng phản chiếu trên mặt kính văn phòng, xe cộ nối đuôi. Đi bộ ban ngày chỉ dễ chịu ở những đoạn có cây lớn, và nên tránh giữa trưa.
Chiều muộn là lúc đẹp nhất: nắng xiên, bóng cây dài, quán cà phê kéo ghế ra hiên, công viên đông người tập thể dục. Đây là giờ mà nhiều người chụp ảnh chọn để ghi lại phố.
Đêm xuống, Trường Sơn vẫn sáng đèn và có xe đến sáng; Hoàng Văn Thụ đoạn công viên tối hơn, yên hơn; Phổ Quang có ánh đèn từ các chung cư, quán ăn khuya. Đi dạo buổi tối thì chọn đoạn sáng, đông người, và giữ tư trang cẩn thận.
Cuối tuần, nhịp ba con đường đảo lại: văn phòng nghỉ nên Phổ Quang, Hoàng Văn Thụ thưa xe hơn, còn Trường Sơn lại đông khách đi chơi xa, nhất là chiều thứ Sáu và chiều Chủ nhật. Người muốn ngắm phố thong thả thường chọn sáng Chủ nhật, khi thành phố còn chậm.
Đi bộ ngắm phố an toàn trên trục lớn
Ba con đường đều là trục giao thông đông. Một vài nguyên tắc để vừa ngắm vừa an toàn:
- Đi trên vỉa hè, sang đường ở chỗ có vạch, có đèn; không băng qua dải phân cách.
- Để ý xe máy leo vỉa hè giờ cao điểm, xe ra vào hầm gửi xe của các toà nhà.
- Không dừng giữa đường để chụp ảnh; tìm chỗ đứng sát tường, trong hiên quán.
- Mang nước, nón, tránh giữa trưa; mùa mưa mang áo mưa vì mưa chiều có thể đổ bất chợt.
- Buổi tối đi đoạn sáng đèn, giữ điện thoại và túi xách phía trong người.
Những điều này nghe hiển nhiên, nhưng ở khu sân bay xe cộ dày và người đi đường thường vội; chú ý thêm một chút giúp buổi dạo trọn vẹn.
Người đẩy xe em bé hay dìu người lớn tuổi sẽ thấy vỉa hè ở đây không đều: chỗ cao chỗ thấp, lối xuống hầm xe cắt ngang, gốc cây lồi lên. Đi chậm, chọn đoạn vỉa hè rộng phía công viên, và chấp nhận đi vòng một chút để tránh những đoạn bị chiếm làm chỗ để xe.
Phố thay đổi theo sân bay
Ba con đường này thay đổi liên tục theo những dự án giao thông quanh sân bay: nút giao được làm lại, đường được mở rộng, có đoạn đổi hướng lưu thông. Có giai đoạn rào chắn công trình làm vỉa hè hẹp lại, cây bị dời đi; xong công trình, cảnh phố lại khác.
Bài viết không nêu tiến độ hay chi tiết các dự án vì chúng thay đổi và cần xem thông tin chính thức. Điều nên biết là ảnh, bản đồ cũ của khu này có thể đã lỗi thời; đến tận nơi mới thấy hiện trạng.
Người ở lâu năm trong phường thường so sánh "hồi trước" và "bây giờ": hồi trước đường hẹp hơn, ít toà nhà hơn, cây nhiều hơn; bây giờ đường rộng, sáng, nhưng đông xe hơn. Nghe họ kể là một cách hiểu phố sâu hơn bất cứ tài liệu nào.
Ngồi lại ở đâu khi dạo ba con đường
Dọc ba con đường có nhiều quán cà phê, quán nước, cửa hàng tiện lợi để nghỉ chân. Đoạn quanh công viên có ghế đá dưới bóng cây; đoạn Trường Sơn có quán nhìn ra dòng xe sân bay; đoạn Phổ Quang có quán của dân văn phòng, buổi tối thành chỗ hẹn của cư dân chung cư.
Cửa hàng tiện lợi trên các trục này mở gần như suốt ngày đêm, có chỗ ngồi nhỏ, máy lạnh, nhà vệ sinh; với người dạo phố buổi tối hay khách chờ chuyến, đây là chỗ dừng chân đơn giản mà tiện.
Ngồi lại ở đâu là tuỳ bạn muốn thấy gì. Muốn thấy nhịp sân bay, ngồi phía Trường Sơn; muốn yên, vào công viên; muốn thấy phố văn phòng thay đổi ra sao, ngồi ở Phổ Quang lúc tan ca. Mỗi chỗ ngồi là một cửa sổ nhìn vào đời sống của phường.
Câu hỏi thường gặp
Đường Trường Sơn thuộc phường nào?
Đoạn đường Trường Sơn dẫn vào khu nhà ga sân bay nằm ở phần Phường 2 Tân Bình cũ, nay thuộc phường Tân Sơn Hòa. Địa chỉ nhà ga quốc nội, quốc tế nay được ghi là phường Tân Sơn Hòa.
Đường Hoàng Văn Thụ có thuộc trọn phường Tân Sơn Hòa không?
Không. Hoàng Văn Thụ là đường dài, đi qua nhiều phường, kể cả vùng Phú Nhuận cũ và phía Lăng Cha Cả thuộc phường Tân Sơn Nhất mới. Đoạn quanh công viên Hoàng Văn Thụ gắn với Tân Sơn Hòa; xem địa chỉ cụ thể để biết từng đoạn.
Vì sao nhà cửa quanh sân bay không cao lắm?
Khu vực quanh sân bay có giới hạn chiều cao công trình để bảo đảm an toàn cho tàu bay cất hạ cánh, gọi là tĩnh không. Mức giới hạn phụ thuộc vị trí; chi tiết cần hỏi cơ quan cấp phép xây dựng.
Đi bộ dọc ba con đường mất bao lâu?
Tuỳ quãng đường và số lần dừng; đi bộ thong thả có ngồi nghỉ có thể mất một buổi chiều. Người lớn tuổi nên chia đoạn, kết hợp chạy xe giữa các đoạn và nghỉ ở công viên.
Có thể ngắm máy bay từ ba con đường này không?
Có thể thấy máy bay ở nhiều đoạn tuỳ hướng đường bay hôm đó. Không dừng xe, đứng chụp giữa đường; tìm chỗ vỉa hè rộng, quán cà phê hoặc công viên. Bài riêng trong mục nói kỹ về ngắm và chụp máy bay đúng chỗ.